Hai mươi tầng giống nhau, một sơ đồ găng rối như tơ vò: lập lịch theo nhịp với phương pháp Line of Balance

Tình huống minh hoạ

Tình huống và số liệu dưới đây là giả định, dùng để minh hoạ.

Một dự án chung cư 20 tầng bước vào giai đoạn hoàn thiện. Mỗi tầng trải qua cùng một chuỗi công việc: xây tường ngăn, đi ống điện nước, trát, chống thấm khu vệ sinh, ốp lát, sơn bả, lắp thiết bị. Lịch tiến độ trong phần mềm có hơn 140 dòng công việc với hàng trăm mối liên kết.

Đến tháng thứ hai, chỉ huy trưởng phản ánh: tổ ốp lát liên tục phải dừng chờ vì tổ chống thấm chưa xong tầng dưới, trong khi tổ trát lại đã đi trước bốn tầng, để lại "khoảng trống" mà không ai dùng. Sơ đồ Gantt không cho thấy điều đó một cách trực quan — mọi dòng đều "đang thực hiện".

PM quyết định vẽ lại tiến độ phần hoàn thiện bằng Line of Balance (LOB).

Line of Balance là gì

Line of Balance là một phương pháp lập lịch dành cho công việc lặp lại qua nhiều đơn vị hoặc vị trí. Phương pháp có nguồn gốc từ quản lý sản xuất và sau đó được áp dụng rộng rãi trong xây dựng nhà cao tầng, đường giao thông, đường ống, nhà ở hàng loạt. Nó thuộc nhóm rộng hơn gọi là lập lịch theo vị trí (location-based scheduling) hay lập lịch tuyến tính (linear scheduling).

Trên biểu đồ LOB:

• Trục dọc là vị trí (tầng 1 đến tầng 20).
• Trục ngang là thời gian.
• Mỗi tổ đội là một đường xiên đi từ tầng thấp lên tầng cao. Độ dốc của đường thể hiện nhịp sản xuất (production rate) — ví dụ 1 tầng mỗi 3 ngày.

Hai đường song song nghĩa là hai tổ đội đi cùng nhịp — lý tưởng. Hai đường hội tụ nghĩa là tổ phía sau nhanh hơn tổ phía trước và sắp "đâm" vào nhau: tổ sau sẽ phải chờ. Hai đường phân kỳ nghĩa là khoảng cách giữa hai tổ ngày càng lớn: công việc dở dang tích tụ, mặt bằng bị chiếm dụng lâu.

Vì sao sơ đồ Gantt và CPM chưa đủ

Phương pháp đường găng (CPM) mô hình hoá logic giữa các hoạt động rất tốt, nhưng với công việc lặp lại, nó có ba hạn chế thực tế:

1. Số lượng hoạt động bùng nổ: 7 công việc × 20 tầng = 140 hoạt động, chưa kể liên kết.
2. Không thể hiện tính liên tục của tổ đội: CPM không quan tâm tổ ốp lát có phải nghỉ giữa tầng 5 và tầng 6 hay không, trong khi với nhà thầu, tổ đội phải dừng chờ là chi phí thật.
3. Khó thấy xung đột không gian: hai tổ cùng có mặt trên một tầng nhỏ có thể cản trở nhau, nhưng logic CPM không phản ánh.

LOB không thay thế CPM mà bổ sung một góc nhìn: dòng chảy của tổ đội qua các vị trí. Nhiều dự án dùng CPM cho phần kết cấu và các mốc tổng thể, dùng LOB cho phần lặp lại.