Số 345Quản lý Các bên liên quan

Đập Sardar Sarovar (Ấn Độ): đánh giá độc lập Morse chỉ ra vi phạm chính sách tái định cư, Ngân hàng Thế giới rời dự án và ra đời Hội đồng Thanh tra

Ngân hàng Thế giới duyệt tài trợ đập Sardar Sarovar trên sông Narmada năm 1985. Phong trào Narmada Bachao Andolan phản đối vì tái định cư và môi trường. Năm 1992, đánh giá độc lập do Bradford Morse dẫn đầu kết luận dự án vi phạm chính sách tái định cư và môi trường của chính Ngân hàng. Năm 1993 Ấn Độ huỷ phần vốn vay còn lại. Bài học về tiếng nói của người bị ảnh hưởng trong dự án viện trợ phát triển.

Nguyễn Thu Hà, PMP

12/04/2026

4 phút đọc 0

Bình luận0

Bối cảnh thực tế

Đập Sardar Sarovar trên sông Narmada (bang Gujarat) là trung tâm của một chương trình thuỷ điện – thuỷ lợi liên bang lớn ở Ấn Độ. Ngân hàng Thế giới (World Bank) phê duyệt tài trợ ngày 7/3/1985. Từ cuối thập niên 1980, phong trào Narmada Bachao Andolan do Medha Patkar dẫn dắt phản đối mạnh mẽ vì quy mô tái định cư và tác động môi trường, với nhiều cuộc tuyệt thực và biểu tình.

Theo dòng thời gian của Ngân hàng Thế giới và các nguồn công khai:

Năm 1991, Ngân hàng lập nhóm đánh giá độc lập do Bradford Morse dẫn đầu, Thomas Berger làm phó. Đây là lần đầu một nhóm do Ngân hàng thuê được tiếp cận toàn bộ hồ sơ dự án.
Báo cáo Morse (6/1992) kết luận cả chính phủ Ấn Độ và Ngân hàng đều có trách nhiệm: thiếu đánh giá môi trường đầy đủ, vi phạm chính sách môi trường và tái định cư của chính Ngân hàng, và khuyến nghị Ngân hàng "lùi lại".
Hội đồng quản trị Ngân hàng vẫn bỏ phiếu sát nút cho tiếp tục, kèm các mốc điều kiện phải đạt trước 31/3/1993. Các tác giả báo cáo sau đó viết thư phản đối việc Ngân hàng diễn giải sai kết luận của họ.
Ngày 31/3/1993, chính phủ Ấn Độ huỷ phần vốn vay còn lại. Tháng 9/1993, Ngân hàng thành lập Hội đồng Thanh tra (Inspection Panel) — cơ chế giải trình độc lập đầu tiên của một định chế tài chính quốc tế, cho phép người bị ảnh hưởng khiếu nại trực tiếp.
Toà án Tối cao Ấn Độ tạm dừng dự án năm 1995, đến năm 2000 cho phép xây tiếp với điều kiện tái định cư phải đi trước mỗi lần nâng chiều cao đập. Đập được khánh thành ngày 17/9/2017.

Phân tích nguyên nhân theo chuẩn PMP

Người bị ảnh hưởng nhiều nhất không có chỗ trong quá trình ra quyết định
Các cộng đồng ven sông bị di dời nhưng không được tham gia thiết kế phương án tái định cư. Xác định các bên liên quan (Identify Stakeholders) phải xếp nhóm này vào mức ảnh hưởng – quan tâm cao, không chỉ coi họ là đối tượng bồi thường.
Đánh giá tác động chưa đủ trước khi cam kết vốn
Khi đánh giá môi trường và kế hoạch tái định cư chưa hoàn chỉnh lúc phê duyệt, mọi vấn đề phát sinh trong thực hiện đều trở thành xung đột công khai. Đây là thiếu sót trong khởi tạo dự án và quản lý rủi ro.

Đập Sardar Sarovar (Ấn Độ): đánh giá độc lập Morse chỉ ra vi phạm chính sách tái định cư, Ngân hàng Thế giới rời dự án và ra đời Hội đồng Thanh tra

Bối cảnh thực tế

Phân tích nguyên nhân theo chuẩn PMP

Người bị ảnh hưởng nhiều nhất không có chỗ trong quá trình ra quyết định

Đánh giá tác động chưa đủ trước khi cam kết vốn

Phớt lờ kết quả đánh giá độc lập làm mất niềm tin

Thiếu kênh khiếu nại chính thức

Lẽ ra PM nên làm gì

Bước 1: Lập sổ đăng ký bên liên quan theo từng cộng đồng bị ảnh hưởng

Bước 2: Gắn tiến độ kỹ thuật với tiến độ tái định cư

Bước 3: Hành động theo đánh giá độc lập

Bước 4: Thiết lập cơ chế khiếu nại từ đầu dự án

PM Takeaway (Bài học rút ra)

Nguồn tham khảo

Trắc nghiệm tình huống PMP

Nếu là chủ tịch Ngân hàng Thế giới năm 1992, khi báo cáo Morse khuyến nghị "lùi lại", bạn chọn hướng nào?

Tình huống này hữu ích với bạn?

Bình luận (0)