Gương chính của Hubble được mài cực kỳ chính xác — nhưng theo một hình dạng sai, vì dụng cụ đo chuẩn (null corrector) lắp lệch 1,3 mm. Các phép thử khác đã báo lỗi nhưng bị bác bỏ. Bài học về kiểm định hệ thống đo, kiểm chứng độc lập và văn hoá chất lượng.
Báo cáo Allen phê phán cả nhà thầu vì thiếu cơ chế đảm bảo chất lượng, lẫn NASA vì không phát hiện lỗi trước khi phóng. Khi mua sắm hạng mục then chốt, bên mua vẫn phải thực hiện kiểm toán chất lượng (quality audit) và chứng kiến thử nghiệm, không thể "khoán trắng" chất lượng cho nhà cung cấp.
Theo Astronomy.com, Perkin-Elmer thắng thầu chế tạo gương với giá thấp hơn đáng kể đối thủ, trong khi hồ sơ của đối thủ có kèm các phép kiểm tra độc lập. Tiết kiệm ở khâu thẩm định (appraisal cost) dẫn đến chi phí thất bại bên ngoài khổng lồ: một chuyến bay bảo dưỡng chuyên biệt, hơn ba năm hoạt động suy giảm và tổn hại uy tín.
Đưa phân tích hệ thống đo (measurement system analysis) vào kế hoạch chất lượng: dụng cụ đo then chốt phải được hiệu chuẩn, kiểm tra bằng chuẩn tham chiếu độc lập và có hồ sơ lắp ráp được rà soát.
Ban hành quy tắc bắt buộc trong kế hoạch quản lý chất lượng:
Hai phương pháp đo cho kết quả khác nhau vượt dung sai thì sản phẩm bị giữ lại, không chuyển sang công đoạn sau.
Mở phiếu không phù hợp (non-conformance), dùng 5 Whys/biểu đồ xương cá để giải thích mâu thuẫn, có người phê duyệt độc lập.
Chỉ đóng khi có phép đo thứ ba hoặc thí nghiệm chứng minh nguồn nào đúng.
Lập kế hoạch thử nghiệm tích hợp toàn hệ quang học (end-to-end test) dù tốn kém — vì sau khi phóng, chi phí sửa chữa tăng theo cấp số. Đây là quyết định đánh đổi chi phí chất lượng mà PM phải trình nhà tài trợ bằng số liệu.
Trong hợp đồng (Plan Procurement Management), quy định quyền kiểm toán, chứng kiến thử nghiệm và yêu cầu báo cáo mọi kết quả bất thường. Tiêu chí chọn thầu cần chấm điểm năng lực đảm bảo chất lượng, không chỉ giá.
Khen thưởng người phát hiện mâu thuẫn, đưa các mâu thuẫn chưa giải thích vào báo cáo trạng thái và sổ đăng ký rủi ro để lãnh đạo nhìn thấy.
Độ chính xác không đồng nghĩa với độ đúng: một quy trình có thể làm rất tốt một việc sai. PM phải kiểm chứng cả công cụ đo, đối xử với dữ liệu trái chiều như một cảnh báo và đầu tư vào kiểm tra độc lập trước khi sản phẩm rời khỏi "phòng thí nghiệm".
Nguồn: Astronomy.com – Techno-turkey: Remembering Hubble’s vision troubles, 30 years on (mở trong thẻ mới)
Bạn chọn phương án nào?