Số 346Quản lý Các bên liên quan

Mỏ vàng Roșia Montană (Romania): luật đặc biệt cho nhà đầu tư thổi bùng biểu tình toàn quốc, dự án bị bác và vụ kiện 4,4 tỷ USD thua cuộc

Gabriel Resources (Canada) theo đuổi mỏ vàng lộ thiên dùng xyanua tại Roșia Montană, nơi có hệ thống hầm mỏ thời La Mã. Năm 2013, dự luật trao quyền trưng thu đất cho dự án làm bùng lên biểu tình ở nhiều thành phố; Quốc hội bác dự án. Công ty kiện Romania đòi 4,4 tỷ USD và thua năm 2024; khu vực trở thành Di sản Thế giới năm 2021. Bài học về các bên liên quan vượt ngoài phạm vi địa phương.

Nguyễn Thu Hà, PMP

11/12/2025

4 phút đọc 0

Bình luận0

Bối cảnh thực tế

Roșia Montană, vùng Transylvania (Romania), có lịch sử khai thác vàng từ thời La Mã. Công ty Gabriel Resources của Canada nắm 80,46% Công ty Vàng Roșia Montană (RMGC), công ty khai khoáng nhà nước Minvest nắm 19,31%. Dự án đề xuất khai thác lộ thiên vàng và bạc, dùng phương pháp hoà tách bằng xyanua, và cần nhà nước trưng thu đất của những cư dân không muốn bán.

Theo các nguồn công khai:

Phản đối đến từ nhiều phía: cư dân địa phương, các tổ chức môi trường, Giáo hội Chính thống, Công giáo và Công giáo Hy Lạp, Viện Hàn lâm Romania, giới khảo cổ lo ngại cho các hầm mỏ thời La Mã.
Mùa thu 2013, chính phủ đưa ra dự luật đặc biệt trao cho dự án quyền trưng thu đất. Biểu tình bùng nổ từ tháng 9/2013 ở Bucharest, Cluj-Napoca và nhiều thành phố; cổ phiếu Gabriel giảm 64%.
Thượng viện bác dự án tháng 11/2013, Hạ viện bác tháng 6/2014. Phong trào phản đối còn ảnh hưởng tới cuộc bầu cử tổng thống năm 2014.
Năm 2015, Gabriel khởi kiện Romania tại Trung tâm Giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế (ICSID), đòi bồi thường 4,4 tỷ USD.
Năm 2021, Roșia Montană được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới, đồng thời đưa vào danh sách di sản bị đe doạ. Ngày 8/3/2024, ICSID bác yêu cầu của Gabriel và buộc công ty trả Romania khoảng 10 triệu USD chi phí pháp lý.

Phân tích nguyên nhân theo chuẩn PMP

Phạm vi bên liên quan bị xác định quá hẹp
Dự án tập trung vào chính quyền và cư dân trong vùng mỏ, trong khi những người có ảnh hưởng lớn nhất lại là công chúng cả nước, giáo hội, giới học thuật và tổ chức di sản quốc tế. Xác định các bên liên quan (Identify Stakeholders) phải nhìn rộng ra những nhóm có quyền lực dư luận, không chỉ quyền lực pháp lý.
Dựa vào ủng hộ của chính phủ thay vì xây dựng đồng thuận
Dự luật trưng thu đất cho thấy chiến lược là vượt qua phản đối bằng quyền lực nhà nước. Cách tiếp cận này biến một tranh luận địa phương thành vấn đề quốc gia về chủ quyền tài nguyên và lợi ích của nhà đầu tư nước ngoài.

Mỏ vàng Roșia Montană (Romania): luật đặc biệt cho nhà đầu tư thổi bùng biểu tình toàn quốc, dự án bị bác và vụ kiện 4,4 tỷ USD thua cuộc

Bối cảnh thực tế

Phân tích nguyên nhân theo chuẩn PMP

Phạm vi bên liên quan bị xác định quá hẹp

Dựa vào ủng hộ của chính phủ thay vì xây dựng đồng thuận

Giá trị cạnh tranh không được đưa vào phân tích

Rủi ro thay đổi chính trị không được quản lý

Lẽ ra PM nên làm gì

Bước 1: Mở rộng bản đồ bên liên quan ra cấp quốc gia và quốc tế

Bước 2: Đo mức độ chấp nhận xã hội trước khi xin cơ chế đặc biệt

Bước 3: Đối thoại về giá trị, không chỉ về lợi ích kinh tế

Bước 4: Chuẩn bị phương án dừng

PM Takeaway (Bài học rút ra)

Nguồn tham khảo

Trắc nghiệm tình huống PMP

Nếu là giám đốc dự án Roșia Montană năm 2013, khi biểu tình lan ra nhiều thành phố, bạn chọn hướng nào?

Tình huống này hữu ích với bạn?

Bình luận (0)