Sau ba năm thu gió Mặt Trời trong không gian, khoang mẫu của tàu Genesis rơi thẳng xuống sa mạc Utah vì dù không bung. Nguyên nhân: cảm biến gia tốc được thiết kế lắp ngược, và bài kiểm tra ly tâm lẽ ra phát hiện lỗi đã bị bỏ, thay bằng kiểm tra bản vẽ. Bài học về kiểm định (verification), quản lý thay đổi phương pháp kiểm thử và cái bẫy "thiết kế kế thừa".
So sánh bản vẽ chỉ chứng minh hai tài liệu nhất quán với nhau, không chứng minh thiết bị hoạt động đúng chiều trong điều kiện bay. Nguyên tắc "kiểm thử như khi bay" (test as you fly) là một kỹ thuật kiểm soát chất lượng then chốt trong hệ thống an toàn cao.
Phần cứng kế thừa được coi là đã kiểm chứng, nhưng thiết kế thực tế đã thay đổi. Mỗi thay đổi so với thiết kế gốc phải được đưa vào nhật ký giả định (assumption log) và kiểm định lại.
Trần chi phí, dự phòng thấp và nhóm kỹ thuật hệ thống mỏng làm các bài kiểm tra trở thành thứ dễ bị cắt. Đây là minh hoạ của tam giác ràng buộc: khi chi phí và tiến độ bị khoá cứng, chất lượng trở thành biến điều chỉnh âm thầm.
Ma trận kiểm định (verification matrix) liệt kê phương pháp cho từng yêu cầu quan trọng; đổi phương pháp phải qua yêu cầu thay đổi và được kỹ thuật hệ thống phê duyệt.
Dùng tiêu chí để quyết định khi nào phân tích hoặc xem xét là đủ:
Chức năng chỉ có một cơ hội và hỏng là mất sứ mệnh (mở dù, kích nổ): kiểm thử như khi bay, không thay bằng bản vẽ.
Chức năng có dự phòng hoặc có thể sửa sau: phân tích được chấp nhận nếu có người độc lập rà soát.
Chức năng không ảnh hưởng an toàn hay mục tiêu chính và giống hệt thiết kế đã bay.
Lập danh sách khác biệt so với thiết kế gốc và yêu cầu kiểm định riêng cho từng khác biệt, kèm truyền đạt rõ cho mọi nhóm liên quan.
Tách ngân sách và thời gian kiểm thử then chốt thành hạng mục không được cắt khi dự án chịu áp lực chi phí.
Một gạch đầu dòng "không cần kiểm tra riêng" đã thay cho bài thử nghiệm duy nhất có thể cứu sứ mệnh. Thay đổi cách kiểm định cũng là thay đổi đường cơ sở và cần được kiểm soát; với chức năng chỉ có một cơ hội, hãy kiểm thử đúng như khi vận hành.
Bạn chọn phương án nào?