Ngân sách 3 năm lập bằng giá hôm nay: đưa trượt giá vào ước lượng trước khi nó "ăn" mất dự phòng

Tình huống minh hoạ

Tình huống và số liệu dưới đây là giả định, dùng để minh hoạ. Tỷ lệ trượt giá trong bài chỉ là giả định để minh hoạ phương pháp.

Một sở giao thông triển khai hệ thống giám sát giao thông thông minh trong 3 năm. Đội dự án ước lượng từ dưới lên theo đơn giá hiện hành — báo giá thiết bị, đơn giá nhân công, giá thuê đường truyền tại thời điểm lập — được tổng 12.000 triệu đồng:

Bản ước lượng đi kèm dự phòng rủi ro 10%. Hai năm sau, gần như toàn bộ dự phòng đã bị dùng — không phải cho rủi ro nào trong sổ đăng ký, mà vì đơn giá nhân công, vật tư năm nào cũng nhích lên. Rủi ro thật xảy ra ở năm 3 thì không còn tiền để ứng phó.

Giá cố định và giá danh nghĩa

• Giá cố định (constant price): mọi chi phí quy về mặt bằng giá của một năm gốc. Dùng để so sánh phương án, so với dự án tương tự, vì loại bỏ ảnh hưởng của thời gian.
• Giá danh nghĩa (then-year / nominal): số tiền thật sẽ phải trả vào năm chi tiêu. Ngân sách được phê duyệt và giải ngân theo giá danh nghĩa.

Ước lượng theo đơn giá hiện hành là giá cố định với năm gốc là năm 0. Muốn thành ngân sách, phải chuyển sang giá danh nghĩa:

Chi phí danh nghĩa năm n = chi phí giá cố định năm n × (1 + tỷ lệ trượt giá)ⁿ

Thực tế có thể dùng mốc giữa năm (chi tiêu rải đều trong năm) và tỷ lệ khác nhau cho từng nhóm chi phí: nhân công, thiết bị nhập khẩu, vật tư xây lắp thường biến động khác nhau. Ví dụ dưới đây dùng một tỷ lệ chung để dễ theo dõi.

Tính cho tình huống với trượt giá giả định 4%/năm

Khoản trượt giá khoảng , tức tổng ước lượng — gần bằng toàn bộ dự phòng rủi ro 10% (1.200 triệu). Đó chính là chỗ dự phòng "biến mất" trong tình huống.