Tàu ngầm S-80 của Tây Ban Nha (2013–2023): thừa hàng chục tấn, phải kéo dài thân tàu và bài học kiểm soát cấu hình tích hợp
Năm 2013, xưởng đóng tàu Navantia phát hiện thiết kế tàu ngầm S-80 nặng hơn tính toán hàng chục tới hơn 100 tấn — đủ để tàu có nguy cơ không nổi lên được từ độ sâu. Thiết kế phải làm lại, thân tàu dài thêm khoảng 10 m, chương trình bốn chiếc tăng lên khoảng 4,5 tỷ USD và chiếc đầu tiên trễ từ 2015 tới cuối 2023. Bài học về quản lý tích hợp: ngân sách trọng lượng là một đường cơ sở phải kiểm soát như tiến độ và chi phí.
Bối cảnh thực tế
S-80 là chương trình tàu ngầm diesel-điện đầu tiên Tây Ban Nha tự thiết kế, do tập đoàn nhà nước Navantia đóng tại Cartagena, gồm bốn chiếc thay cho lớp S-70 đã cũ. Đây cũng là lần đầu xưởng làm chủ toàn bộ thiết kế một tàu ngầm thay vì đóng theo thiết kế được chuyển giao.
Theo báo chí quốc phòng (Maritime Executive, Naval Technology) và thông cáo của Chính phủ Tây Ban Nha:
- Năm 2013, khi thân chiếc đầu tiên (S-81 Isaac Peral) đã đóng dở, kỹ sư phát hiện thiết kế nặng hơn dự kiến — các nguồn nêu từ khoảng 75 tới hơn 100 tấn. Một cựu quan chức mua sắm mô tả nguyên nhân là một lỗi tính toán, "đặt sai dấu thập phân".
- Với lượng thừa đó, tàu không chắc nổi lên được từ độ sâu. Navantia thuê General Dynamics Electric Boat (Mỹ) hỗ trợ thiết kế lại theo hợp đồng mua bán quân sự với nước ngoài.
- Giải pháp là chèn thêm các phân đoạn để kéo dài thân khoảng 10 m, tăng lực nổi. Thân dài hơn khiến tàu không vừa ụ ở căn cứ Cartagena, phải chi khoảng 20 triệu USD mở rộng ụ và khoảng 150 triệu USD kéo dài tuổi thọ các tàu S-70 cũ.
- Chương trình bốn chiếc tăng lên khoảng 4,5 tỷ USD, gần gấp đôi kế hoạch. Chiếc đầu tiên dự kiến bàn giao năm 2015; Hải quân nhận S-81 ngày 30/11/2023.
Phân tích nguyên nhân theo chuẩn PMP
Ngân sách trọng lượng không được theo dõi như một đường cơ sở
Với tàu ngầm, trọng lượng và lực nổi là ràng buộc tích hợp của mọi hệ thống con. Khi lượng thừa chỉ lộ ra lúc thân tàu đã đóng dở, nghĩa là không có cơ chế cộng dồn trọng lượng từng hạng mục và so với ngân sách sau mỗi thay đổi thiết kế.
Lần đầu tự thiết kế nhưng chưa đánh giá đúng khoảng trống năng lực
Chương trình chuyển từ đóng theo thiết kế có sẵn sang tự thiết kế hoàn toàn. Rủi ro thiếu kinh nghiệm tích hợp ở cấp toàn tàu lẽ ra phải được bù bằng thẩm định thiết kế độc lập ngay từ đầu, thay vì đợi khủng hoảng mới thuê chuyên gia bên ngoài.