Năm 2017, Sidewalk Labs (thuộc Alphabet) thắng thầu phát triển khu Quayside rộng khoảng 12 mẫu Anh ở Toronto. Lo ngại về quyền riêng tư, việc các cố vấn từ chức và đề xuất mở rộng lên 190 mẫu Anh làm niềm tin suy giảm; tháng 5/2020 dự án bị huỷ. Bài học về gắn kết bên liên quan với công nghệ mới.
Các cố vấn uy tín như Ann Cavoukian từng ở mức Dẫn dắt (Leading), tạo uy tín cho dự án. Khi họ công khai từ chức, mức gắn kết chuyển thẳng sang Kháng cự, và họ trở thành tiếng nói phản biện có trọng lượng. Theo dõi mức gắn kết (Monitor Stakeholder Engagement) lẽ ra phải phát hiện bất đồng trước khi chúng thành từ chức công khai.
Khái niệm “ủy thác dữ liệu đô thị” xuất hiện như phản ứng trước chỉ trích và cuối cùng bị loại bỏ trong thỏa thuận 10/2019. Khi yếu tố tạo niềm tin cốt lõi không được thiết kế ngay từ đầu, mỗi lần điều chỉnh lại càng củng cố nghi ngờ.
Ghi rõ ranh giới địa lý, vai trò của từng bên (ai lựa chọn nhà phát triển, ai sở hữu dữ liệu) và quy trình đề xuất mở rộng qua kiểm soát thay đổi – tránh để các đề xuất lớn xuất hiện bất ngờ trong tài liệu công bố.
Áp dụng “quyền riêng tư theo thiết kế” (privacy by design) như tiêu chí nghiệm thu, không phải chủ đề thương lượng.
Dữ liệu ở không gian công cộng được xoá thông tin định danh ngay tại điểm thu thập.
Một cơ quan độc lập phê duyệt và kiểm toán việc thu thập, sử dụng dữ liệu.
Mỗi loại cảm biến có mục đích, thời hạn lưu trữ và người chịu trách nhiệm được công bố.
Mời các tổ chức quyền riêng tư và học giả tham gia hội đồng tư vấn có thực quyền góp ý thiết kế; ghi nhận và phản hồi công khai từng khuyến nghị.
Họp định kỳ, ghi nhận bất đồng vào nhật ký vấn đề (issue log) và chuyển lên cấp quyết định trước khi cố vấn cảm thấy “không còn lựa chọn nào khác ngoài từ chức”.
Dự án đã tiếp nhận ý kiến của hàng chục nghìn người; điều quan trọng là cho họ thấy ý kiến đã làm thay đổi thiết kế ra sao.
Với dự án công nghệ chạm đến không gian công cộng, niềm tin là sản phẩm chính chứ không phải phụ phẩm. Kỳ vọng về phạm vi và quản trị dữ liệu phải được thống nhất với các bên liên quan trước khi trình bày tầm nhìn lớn.
Bạn chọn phương án nào?