Phân hệ PM Study
  • Tình huốngTình huống thực chiến
  • Kịch bảnRa quyết định tình huống
  • Biểu mẫuKho biểu mẫu tải về
  • Thẻ ghi nhớHọc thuật ngữ PMP
  • Công cụMáy tính EVM, PERT, dự phòng
  • Hỏi đápHỏi đáp & thảo luận
  • Thử tháchMỗi ngày một câu hỏi PMP
  • Lý thuyếtBài học PMBOK 8 & ECO 2026
  • Luyện thiThi thử & ôn tập PMP
  • Bài viếtThư viện bài viết PMP
PM Study
Trang chủLý thuyếtTình huốngLuyện thiBiểu mẫuHỏi đáp
6 chuyên mụcXem tất cả bài viết →
  • Quản lý các bên liên quanTình huống về kỳ vọng, giao tiếp và gắn kết stakeholder.
  • Lãnh đạo & đội nhómXây dựng, dẫn dắt và giải quyết xung đột trong đội dự án.
  • Kế hoạch & tiến độLập kế hoạch, ước lượng, nén tiến độ và kiểm soát baseline.
  • Rủi ro & thay đổiNhận diện, ứng phó rủi ro và kiểm soát thay đổi phạm vi.
  • Agile & HybridLựa chọn và vận hành cách tiếp cận Agile, Predictive, Hybrid.
  • Luyện thi PMPChiến lược ôn tập và mẹo xử lý câu hỏi tình huống PMP.
Công cụBài viết
Trang chủLý thuyếtTình huốngLuyện thiBiểu mẫuHỏi đápChuyên mụcCông cụBài viết
/
PM Study

Học quản lý dự án và ôn thi PMP bằng tiếng Việt: lý thuyết PMBOK® Guide 8, tình huống thực tế và đề luyện thi theo ECO 2026.

Chuyên mục

  • Quản lý các bên liên quan
  • Lãnh đạo & đội nhóm
  • Kế hoạch & tiến độ
  • Rủi ro & thay đổi
  • Agile & Hybrid
  • Luyện thi PMP

Tài nguyên

  • Project Management Institute (PMI)
  • PMP Exam Content Outline
  • The Scrum Guide
  • PMI Vietnam Chapter

PM Study

  • Tất cả bài viết
  • Bài viết nổi bật
© 2026 PM StudyPMP® và PMBOK® là nhãn hiệu đã đăng ký của Project Management Institute.Phiên bản 1.12.1
  1. /Tình huống
  2. /Quản lý Chất lượng
  3. /Therac-25 (1985–1987): phần mềm thay khoá an toà…
Số 52Quản lý Chất lượng

Therac-25 (1985–1987): phần mềm thay khoá an toàn phần cứng và cái giá của kiểm thử thiếu hệ thống

Máy xạ trị Therac-25 gây ít nhất sáu sự cố quá liều phóng xạ nghiêm trọng, có bệnh nhân tử vong, do lỗi phần mềm khi khoá liên động phần cứng bị loại bỏ. Phân tích các thất bại về kiểm thử, xử lý phản hồi người dùng và trách nhiệm chất lượng của nhà sản xuất.

HP
Nguyễn Thu Hà, PMP
27/07/2026
4 phút đọc 0 lượt xem
Therac-25 (1985–1987): phần mềm thay khoá an toàn phần cứng và cái giá của kiểm thử thiếu hệ thống
Bình luận0

Bối cảnh thực tế

Therac-25 là máy xạ trị điều khiển bằng máy tính do Atomic Energy of Canada Limited (AECL) sản xuất. Khác các thế hệ trước, thiết kế mới bỏ phần lớn khoá liên động an toàn bằng phần cứng (hardware interlock) và giao việc bảo vệ bệnh nhân cho phần mềm — một phần mã được kế thừa từ máy Therac-20.

Từ tháng 6/1985 đến tháng 1/1987, máy liên quan đến ít nhất sáu sự cố bệnh nhân nhận liều phóng xạ cao gấp nhiều lần chỉ định, gây tử vong và thương tật nghiêm trọng. Chúng tôi xin bày tỏ sự tưởng nhớ tới các nạn nhân; bài phân tích tập trung vào bài học để những sai lầm này không lặp lại.

Các dấu hiệu bất thường đã bị bỏ qua:

  • Màn hình hiện thông báo khó hiểu như "Malfunction 54", không có tài liệu giải thích; kỹ thuật viên quen bấm tiếp tục.
  • Khi bệnh viện báo phản ứng da bất thường, nhà sản xuất khẳng định máy không thể gây quá liều.
  • Lỗi chỉ xuất hiện khi kỹ thuật viên sửa thông số đủ nhanh — một điều kiện tranh chấp (race condition) mà phép thử thông thường không tái hiện.
  • Phải đến khi một nhà vật lý bệnh viện tự tái hiện được lỗi, nguyên nhân mới được thừa nhận.

Phân tích nguyên nhân theo chuẩn PMP

  • Thay đổi thiết kế an toàn không qua đánh giá rủi ro chất lượng

    Loại bỏ khoá liên động phần cứng là thay đổi kiến trúc làm mất một lớp phòng vệ. Theo Plan Quality Management, mọi thay đổi ảnh hưởng đến yêu cầu an toàn phải đi kèm phân tích mối nguy (hazard analysis) và tiêu chí kiểm chứng mới. Theo Leveson và Turner, Therac-20 có cùng loại lỗi phần mềm nhưng không gây hại vì còn khoá phần cứng chặn lại.

  • Tái sử dụng mã nhưng không tái kiểm chứng

    Mã kế thừa từ sản phẩm cũ đã "chạy ổn" chỉ vì được phần cứng che chắn. Khi bối cảnh thay đổi, giả định cũ không còn đúng. Kiểm chứng (verification) phải được thực hiện lại trong bối cảnh mới — tương tự bài học Ariane 5.

  • Kiểm thử thiếu tính hệ thống

Theo các tài liệu phân tích, nhà sản xuất không có rà soát phần mềm độc lập, kiểm thử tập trung vào phần cứng, và máy không được kiểm thử như một hệ thống hoàn chỉnh trước khi lắp đặt tại bệnh viện. Control Quality cần kế hoạch kiểm thử dựa trên rủi ro, gồm các kịch bản thao tác nhanh, lỗi nhập liệu và tương tác đồng thời.

  • Vòng phản hồi chất lượng từ khách hàng bị đứt

    Phản ánh từ bệnh viện là dữ liệu chất lượng quý giá nhất, nhưng bị phủ nhận thay vì phân tích nguyên nhân gốc. Quy trình xử lý khiếu nại và báo cáo sự cố là một phần của Manage Quality; phủ nhận mà không điều tra làm sự cố lặp lại ở nhiều nơi.

  • Thông báo lỗi và khả năng sử dụng

    Thông báo mơ hồ khiến người vận hành không thể đánh giá mức nguy hiểm. Đây là thất bại về xác nhận (validation): sản phẩm không phù hợp cách người dùng thực sự làm việc — một yêu cầu chất lượng phải được đặc tả và kiểm thử với người dùng thật.

  • Hướng xử lý theo khuyến nghị PMI

    1. 1

      Bước 1: Phân tích mối nguy trước khi thay đổi kiến trúc an toàn

      Dùng FMEA (phân tích dạng và tác động của sai hỏng) cho mọi thay đổi loại bỏ lớp bảo vệ; đưa kết quả vào kế hoạch quản lý chất lượng và sổ đăng ký rủi ro, có phê duyệt của chuyên gia an toàn độc lập.

    2. 2

      Bước 2: Đặt tiêu chí phát hành cho phần mềm an toàn

      Không phát hành khi chưa đạt toàn bộ tiêu chí:

      • Không lỗi nghiêm trọng còn mở

        Mọi lỗi có thể gây hại cho người dùng phải được đóng và kiểm chứng lại; ngưỡng chấp nhận là 0.

      • Kiểm thử hệ thống hoàn chỉnh

        Chạy kịch bản trên máy lắp ráp đầy đủ, gồm thao tác nhanh, sửa thông số giữa chừng và lỗi nhập liệu.

      • Rà soát mã độc lập

        Mã liên quan an toàn được rà soát bởi người không tham gia viết, có biên bản.

    3. 3

      Bước 3: Phòng vệ nhiều lớp

      Giữ hoặc bổ sung cơ chế an toàn độc lập với phần mềm (khoá phần cứng, giới hạn vật lý) để một lỗi đơn lẻ không thể gây hại.

    4. 4

      Bước 4: Quy trình tiếp nhận và điều tra sự cố bắt buộc

      Mọi báo cáo bất thường từ hiện trường phải được ghi nhận, điều tra bằng 5 Whys/biểu đồ xương cá, có thời hạn và thông báo kết quả cho tất cả khách hàng dùng cùng thiết bị.

    5. 5

      Bước 5: Thiết kế thông báo lỗi lấy người dùng làm trung tâm

      Thông báo phải nói rõ mức độ nguy hiểm và hành động cần làm; thử nghiệm khả năng sử dụng với kỹ thuật viên thật trước khi phát hành.

    PM Takeaway (Bài học rút ra)

    Chất lượng phần mềm an toàn không thể "kiểm thử mà có" ở cuối dự án: nó đến từ phân tích mối nguy, phòng vệ nhiều lớp, kiểm thử hệ thống thực sự và một tổ chức coi mỗi phản ánh của người dùng là bằng chứng cần điều tra, không phải lời phàn nàn cần bác bỏ.

    Nguồn tham khảo

    • Leveson & Turner – An Investigation of the Therac-25 Accidents, Part II (MIT 6.033)
    • Wikipedia – Therac-25
    #Quản lý chất lượng#Kiểm thử#An toàn hệ thống#Phân tích nguyên nhân gốc#Thiết bị y tế

    Nguồn: Leveson & Turner – An Investigation of the Therac-25 Accidents (Part II, bản lưu tại MIT) ↗ (mở trong thẻ mới)

    Trắc nghiệm tình huống PMP

    Câu 1/1
    Nhóm phát triển thiết bị y tế đề xuất bỏ một cảm biến an toàn bằng phần cứng vì phần mềm mới "đã kiểm tra được điều kiện này", giúp giảm giá thành 8%. Mã phần mềm được kế thừa từ dòng sản phẩm cũ vốn chưa từng gặp sự cố. PM nên làm gì?

    Bạn chọn phương án nào?

    Nếu là PM sản phẩm y tế, nhận một báo cáo bất thường từ một bệnh viện mà đội kỹ thuật chưa tái hiện được, bạn chọn gì?

    Tình huống này hữu ích với bạn?

    Bình luận0

    Bình luận (0)

    Đăng nhập để tham gia thảo luận.

    Tình huống cùng lĩnh vực

    Quản lý Chất lượng

    Cloudflare 02/07/2019: một quy tắc WAF được đẩy toàn cầu trong vài giây, không qua canary, làm CPU toàn mạng kịch trần

    Ngày 02/07/2019, một thay đổi nhỏ trong bộ quy tắc WAF của Cloudflare chứa biểu thức chính quy gây backtracking khủng khiếp, khiến CPU của mọi máy xử lý HTTP/HTTPS trên toàn cầu gần như 100% và khách hàng nhận lỗi 502 khoảng 27 phút. Bài học về kiểm thử hiệu năng trong CI, quy trình triển khai theo giai đoạn và việc "ngoại lệ khẩn cấp" trở thành đường tắt mặc định.

    0 lượt thích 0 lượt đánh giá hữu ích 0 bình luận15/10/2026
    Số 149Quản lý Chất lượng

    Facebook ngoại tuyến 04/10/2021: một lệnh bảo trì, công cụ kiểm tra có lỗi và hệ thống khôi phục phụ thuộc chính mạng đã sập

    Ngày 04/10/2021, một lệnh bảo trì định đánh giá dung lượng mạng xương sống đã ngắt toàn bộ kết nối giữa các trung tâm dữ liệu của Facebook; công cụ kiểm tra lệnh có lỗi nên không chặn được. DNS biến mất khỏi Internet, công cụ nội bộ hỏng theo và kỹ sư phải đến tận nơi. Phân tích dưới góc nhìn kiểm soát thay đổi, kiểm thử tình huống thảm hoạ và phụ thuộc vòng của công cụ khôi phục.

    0 lượt thích 0 lượt đánh giá hữu ích 0 bình luận11/10/2026
    Số 150Quản lý Chất lượng

    Amazon S3 ngày 28/02/2017: một tham số nhập sai trong lệnh gỡ máy chủ làm gián đoạn dịch vụ lưu trữ khoảng 4 giờ 17 phút

    Trong lúc điều tra hệ thống tính phí S3 chạy chậm, một thành viên được ủy quyền chạy lệnh trong playbook nhưng nhập sai một tham số, gỡ ra nhiều máy chủ hơn dự định ở vùng US-EAST-1. AWS sau đó sửa công cụ để gỡ chậm hơn, chặn việc đưa hệ thống xuống dưới dung lượng tối thiểu và rà soát các công cụ khác. Bài học về thiết kế công cụ vận hành chống lỗi người.

    0 lượt thích 0 lượt đánh giá hữu ích 0 bình luận06/10/2026

    Nội dung

    Bối cảnh thực tếPhân tích nguyên nhân theo chuẩn PMPHướng xử lý theo khuyến nghị PMIPM Takeaway (Bài học rút ra)Nguồn tham khảoTrắc nghiệmBình chọn
    Quảng cáoBộ đề thi thử PMP (mẫu)