Sponsor muốn cả đội mới làm trắc nghiệm tính cách để "xếp người cho đúng chỗ": dùng công cụ đánh giá cá nhân và đội đúng mục đích

Tình huống minh hoạ

Tình huống và số liệu dưới đây là giả định, dùng để minh hoạ.

Một tập đoàn sản xuất lập đội 10 người để triển khai hệ thống quản lý sản xuất (MES) tại nhà máy mới. Sponsor vừa dự một hội thảo về "phát triển nhân tài" và đề nghị PM:

• Cho cả đội làm một bài trắc nghiệm tính cách phổ biến.
• Dùng kết quả để "xếp người hướng ngoại làm việc với khách hàng, người hướng nội làm kỹ thuật".
• Cân nhắc thay hai thành viên có kết quả "không phù hợp với làm việc nhóm".

PM thấy đề xuất có phần hợp lý — đội mới cần hiểu nhau — nhưng cũng thấy rủi ro. Làm thế nào để vừa đáp ứng sponsor, vừa không gây hại cho đội?

Công cụ đánh giá cá nhân và đội trong PMBOK

PMBOK® Guide ấn bản 6 liệt kê đánh giá cá nhân và đội (individual and team assessments) là một công cụ và kỹ thuật của quy trình Develop Team (9.4). Mục đích được mô tả là giúp PM và đội hiểu điểm mạnh, điểm yếu, sở thích, cách ra quyết định và cách xử lý thông tin của các thành viên — từ đó tăng sự thấu hiểu, tin tưởng, cam kết và giao tiếp trong đội. Các công cụ có thể là khảo sát thái độ, đánh giá cụ thể, phỏng vấn có cấu trúc, bài kiểm tra năng lực, nhóm tập trung.

Điểm then chốt: mục đích là phát triển đội, không phải sàng lọc hay xếp hạng con người.

Biết giới hạn của công cụ

Lấy ví dụ chỉ báo Myers–Briggs (MBTI), một trong những công cụ phổ biến nhất trong doanh nghiệp:

• Nhiều nhà tâm lý học coi MBTI có độ tin cậy và giá trị khoa học yếu. Một tổng quan năm 1991 của Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia Mỹ cho thấy chỉ thang hướng nội – hướng ngoại có giá trị tương đối mạnh.
• Độ ổn định thấp: theo các nghiên cứu được tổng hợp, một tỷ lệ đáng kể người làm lại bài sau vài tuần nhận được kiểu tính cách khác.
• Phần lớn người có điểm nằm gần giữa thang đo, trong khi công cụ lại xếp họ vào một trong hai cực.
• Chính đơn vị phát hành MBTI nói rõ công cụ không nhằm dự đoán và không nên dùng để tuyển dụng, sàng lọc hay quyết định các vấn đề quan trọng của cuộc đời.

Ngoài ra, nghiên cứu Project Aristotle của Google không tìm thấy mối liên hệ đáng kể giữa mức độ hướng ngoại của thành viên và hiệu quả đội. Xếp việc theo "hướng nội/hướng ngoại" vì thế thiếu cơ sở.

Các công cụ khác (DISC, Belbin, các thang năm yếu tố tính cách…) có điểm mạnh và giới hạn riêng. Nguyên tắc chung áp dụng cho tất cả: công cụ gợi mở cuộc trò chuyện, không thay cho quan sát và trao đổi trực tiếp.

Cách dùng đúng với đội mới