Hai rủi ro cùng điểm 0,18 nhưng một rủi ro sẽ đến trong hai tuần: thêm tính cấp bách, độ gần và khả năng phát hiện vào phân tích định tính

Tình huống minh hoạ

Tình huống và số liệu dưới đây là giả định, dùng để minh hoạ.

Một dự án chuyển trung tâm dữ liệu của ngân hàng sang địa điểm mới đang ở tháng thứ hai trong lộ trình mười tháng. Buổi họp rủi ro dùng ma trận 5×5 quen thuộc, tính điểm bằng xác suất nhân tác động. Hai rủi ro đứng cạnh nhau với cùng điểm 0,18:

• Rủi ro A — Lô thiết bị chuyển mạch lõi giao trễ vì nhà sản xuất thiếu linh kiện. Xác suất 0,3, tác động 0,6. Nếu xảy ra, nó sẽ xảy ra trong hai tuần tới, đúng ngày giao hàng đã hẹn.
• Rủi ro B — Hiệu năng hệ thống sau chuyển đổi thấp hơn cam kết. Xác suất 0,6, tác động 0,3. Nếu xảy ra, nó chỉ lộ ra ở tháng thứ bảy, khi chạy thử tải.

Cả hai cùng màu vàng, cùng nằm giữa bảng. Đội dự án dành phần lớn thời gian họp để bàn về rủi ro B vì nó "dễ hình dung" hơn. Hai tuần sau, nhà sản xuất báo dời lịch giao chuyển mạch thêm sáu tuần — lúc đó mới bắt đầu tìm nguồn hàng thay thế thì đã muộn.

Vấn đề không nằm ở con số 0,18. Vấn đề là hai chiều xác suất và tác động không đủ để quyết định nên lo rủi ro nào trước.

Phân tích định tính không chỉ có hai trục

Phân tích rủi ro định tính nhằm xếp thứ tự ưu tiên để đội dự án tập trung công sức vào đúng chỗ. Xác suất và tác động là hai tham số chính, nhưng PMBOK® Guide gợi ý thêm nhiều tham số khác có thể dùng khi cần:

• Tính cấp bách (urgency) — còn bao lâu nữa phải triển khai biện pháp ứng phó thì mới kịp hiệu quả.
• Độ gần (proximity) — còn bao lâu nữa thì rủi ro có thể xảy ra và tác động đến mục tiêu.
• Thời gian ủ (dormancy) — khoảng thời gian từ lúc rủi ro xảy ra đến lúc tác động của nó được phát hiện.
• Khả năng quản lý (manageability) và khả năng kiểm soát (controllability) — chủ rủi ro hoặc tổ chức có thể tác động đến nguyên nhân hay kết quả đến mức nào.
• Khả năng phát hiện (detectability) — dễ hay khó nhận ra dấu hiệu rủi ro sắp xảy ra hoặc đã xảy ra.
• Mức kết nối (connectivity) — rủi ro liên quan đến bao nhiêu rủi ro khác.
• Tác động chiến lược — rủi ro ảnh hưởng đến mục tiêu chiến lược của tổ chức ở mức nào.

Không dự án nào cần dùng hết. Kế hoạch quản lý rủi ro nên chọn trước hai, ba tham số bổ sung phù hợp với bối cảnh, định nghĩa thang đo rõ ràng, để mọi người chấm cùng một cách.

Áp vào tình huống: rủi ro A phải lên đầu