Cầu Morandi (Genova, 2018): rủi ro ăn mòn cáp đã biết hàng chục năm, gói gia cố 20 triệu euro mời thầu ba tháng trước khi cầu sập
Ngày 14/8/2018, một nhịp của cầu cạn Morandi ở Genova (Ý) đổ sập trong mưa giông, làm 43 người chết. Cây cầu khánh thành năm 1967 có lịch sử ăn mòn cáp văng được ghi nhận từ thập niên 1990; tháng 2/2018, một cuộc họp của cơ quan bộ đã nêu tiết diện cáp giảm trung bình 10–20% nhưng không áp biện pháp phòng ngừa. Gói gia cố khoảng 20 triệu euro chỉ được mời thầu tháng 5/2018. Bài học về rủi ro đã biết, ngưỡng hành động và cái giá của sự trì hoãn.
Bối cảnh thực tế
Cầu cạn Polcevera, thường gọi là cầu Morandi theo tên kỹ sư thiết kế Riccardo Morandi, khánh thành ngày 4/9/1967 và là trục giao thông chính của thành phố cảng Genova. Cáp văng được bọc bê tông dự ứng lực ở mức thấp, nên dễ nứt, thấm nước và ăn mòn thép bên trong — mà lại khó kiểm tra trực tiếp. Cầu do Autostrade per l’Italia (thuộc tập đoàn Atlantia) khai thác và bảo trì theo hợp đồng nhượng quyền.
Theo các bài Wikipedia về cầu Morandi và vụ sập (tổng hợp từ báo chí và hồ sơ điều tra của Ý):
- Từ thập niên 1970, cầu đã phải bảo trì liên tục. Những năm 1990, khoảng 30% cáp ở trụ 11 bị ăn mòn; cáp trụ 11 và trụ 10 được gia cố bằng cáp ngoài. Trụ 9 thì chưa.
- Năm 2017, một báo cáo của trường đại học ghi nhận ứng xử bất thường của cáp trụ 9. Tháng 2/2018, cuộc họp của cơ quan bộ nêu tiết diện cáp giảm trung bình 10–20%, nhưng không áp biện pháp phòng ngừa nào.
- Ngày 3/5/2018, Autostrade mời thầu gói gia cố khoảng 20,16 triệu euro, hạn nộp hồ sơ 11/6/2018; việc gia cố cáp trụ 9 và 10 dự kiến làm trong 5 năm.
- Khoảng 11:36 ngày 14/8/2018, trong mưa giông, nhịp quanh trụ 9 đổ sập: 43 người chết, 16 người bị thương.
- 59 người bị truy tố, phiên toà mở từ tháng 7/2022. Năm 2020, quyền kiểm soát công ty khai thác cao tốc quay về Nhà nước. Cầu thay thế Genova – San Giorgio khởi công 25/6/2019 và khánh thành 3/8/2020.
Phân tích nguyên nhân theo chuẩn PMP
Rủi ro được nhận diện nhưng không được đánh giá lại khi có dữ liệu mới
Ăn mòn cáp đã là rủi ro được biết đến của cây cầu từ thập niên 1990. Nhưng khi báo cáo năm 2017 và số liệu tháng 2/2018 cho thấy tình trạng trụ 9 xấu đi, xác suất và tác động không được chấm lại, nên mức ưu tiên và lịch xử lý vẫn như một hạng mục bảo trì thường kỳ.