Số 316Quản lý Mua sắm

Cầu Padma (Bangladesh): Ngân hàng Thế giới huỷ khoản tín dụng 1,2 tỷ USD vì cáo buộc tham nhũng trong đấu thầu, Bangladesh tự xây bằng vốn trong nước

Năm 2011 Ngân hàng Thế giới duyệt 1,2 tỷ USD cho cây cầu lớn nhất Bangladesh, rồi đóng băng vì cáo buộc âm mưu hối lộ liên quan nhà thầu tư vấn SNC-Lavalin. Năm 2012 khoản vay bị huỷ, các nhà tài trợ khác rút theo. Bangladesh tự cấp vốn, cầu thông xe năm 2022 sau hơn mười năm. Bài học về liêm chính trong mua sắm, phản ứng với cáo buộc và rủi ro nguồn vốn của dự án viện trợ.

Nguyễn Thu Hà, PMP

28/01/2026

4 phút đọc 0

Bình luận0

Bối cảnh thực tế

Cầu đa năng Padma là cây cầu đường bộ – đường sắt dài khoảng 6,15 km nối vùng tây nam Bangladesh với thủ đô Dhaka. Tháng 2/2011, Ngân hàng Thế giới (World Bank) phê duyệt khoản tín dụng IDA 1,2 tỷ USD, cùng các nhà đồng tài trợ khác. Chỉ vài tháng sau, các cáo buộc tham nhũng trong quá trình đấu thầu xuất hiện và đến tháng 10/2011 khoản vay bị đóng băng.

Theo tuyên bố của Ngân hàng Thế giới (29/6/2012) và báo chí quốc tế:

Ngân hàng nói có "bằng chứng đáng tin cậy, được nhiều nguồn chứng thực" về một âm mưu tham nhũng cấp cao liên quan quan chức Bangladesh, lãnh đạo công ty tư vấn SNC-Lavalin (Canada) và một số cá nhân.
Bằng chứng từ hai cuộc điều tra được chuyển cho Thủ tướng, Bộ trưởng Tài chính và Chủ tịch Uỷ ban Chống tham nhũng vào tháng 9/2011 và tháng 4/2012.
Ngân hàng yêu cầu: cho các quan chức bị nghi ngờ nghỉ việc trong thời gian điều tra, lập nhóm điều tra đặc biệt và cho một hội đồng chuyên gia quốc tế giám sát. Không nhận được phản hồi thoả đáng, Ngân hàng huỷ khoản tín dụng ngày 29/6/2012; các nhà tài trợ khác lần lượt rút theo.
Năm 2013 Bangladesh rút đề nghị vay và quyết định tự cấp vốn. Năm 2014 chọn nhà thầu China Major Bridge Engineering; tổng vốn khoảng 30.193 crore taka (khoảng 3,6 tỷ USD). Cầu khánh thành ngày 25/6/2022.
Năm 2017, toà án Canada tuyên trắng án cho các cựu lãnh đạo SNC-Lavalin sau khi loại bỏ bằng chứng nghe lén vì lý do thủ tục — tranh cãi về cáo buộc kéo dài suốt hơn một thập kỷ.

Phân tích nguyên nhân theo chuẩn PMP

Rủi ro liêm chính trong đấu thầu thành rủi ro nguồn vốn của cả dự án
Một gói thầu tư vấn tương đối nhỏ so với tổng vốn đã làm mất toàn bộ khoản tài trợ ưu đãi. Trong dự án vốn vay đa phương, quy định mua sắm và chống tham nhũng của bên tài trợ là ràng buộc (constraint) cứng; vi phạm hoặc bị nghi vi phạm đe doạ trực tiếp mục tiêu dự án.
Phản ứng chậm với cáo buộc làm mất niềm tin của bên tài trợ
Ngân hàng đã chia sẻ bằng chứng hai lần và nêu rõ các bước cần làm. Việc chậm thực hiện biến một vấn đề có thể khoanh vùng thành khủng hoảng quan hệ với nhà tài trợ — một thất bại trong quản lý các bên liên quan then chốt của quá trình mua sắm.

Cầu Padma (Bangladesh): Ngân hàng Thế giới huỷ khoản tín dụng 1,2 tỷ USD vì cáo buộc tham nhũng trong đấu thầu, Bangladesh tự xây bằng vốn trong nước

Bối cảnh thực tế

Phân tích nguyên nhân theo chuẩn PMP

Rủi ro liêm chính trong đấu thầu thành rủi ro nguồn vốn của cả dự án

Phản ứng chậm với cáo buộc làm mất niềm tin của bên tài trợ

Kiểm soát mua sắm cần độc lập với người được hưởng lợi

Tự cấp vốn giữ được dự án nhưng thay đổi toàn bộ đường cơ sở

Lẽ ra PM nên làm gì

Bước 1: Đưa yêu cầu liêm chính của bên tài trợ vào kế hoạch mua sắm từ đầu

Bước 2: Có quy trình ứng phó cáo buộc được chuẩn bị trước

Bước 3: Tách biệt nhiệm vụ trong đánh giá thầu

Bước 4: Lập phương án vốn dự phòng cho dự án trọng điểm

PM Takeaway (Bài học rút ra)

Nguồn tham khảo

Trắc nghiệm tình huống PMP

Nếu là người quản lý chương trình cầu Padma năm 2012, khi Ngân hàng Thế giới đặt điều kiện để giải ngân tiếp, bạn chọn hướng nào?

Tình huống này hữu ích với bạn?

Bình luận (0)