Tuyến cao tốc thu phí 18 km ở Melbourne được ký hợp đồng xây dựng hơn 5 tỷ AUD chỉ vài tuần trước bầu cử bang 2014, kèm một “thư bảo đảm” bồi thường. Chính phủ mới huỷ dự án; Tổng Kiểm toán bang Victoria xác định nhà nước tốn hơn 1,1 tỷ AUD mà gần như không thu được lợi ích. Bài học về đồng thuận bên liên quan và thời điểm quyết định.
Tổng Kiểm toán nhận định các quyết định bị chi phối bởi cảm giác cấp bách phải ký trước bầu cử, khiến lập kế hoạch, mua sắm và thủ tục pháp lý chồng lấn, rủi ro không được giảm thiểu đầy đủ. Kiểm toán nhấn mạnh lời khuyên của khu vực công phải “thẳng thắn và không sợ hãi” – tương đương nguyên tắc trung thực trong Bộ Quy tắc Đạo đức PMI.
Các hội đồng địa phương dùng cả tòa án và chiến dịch công khai. Trên ma trận SEAM, khoảng cách giữa mức hiện tại (Kháng cự) và mức cần thiết (ít nhất Trung lập) rất lớn, nhưng kế hoạch gắn kết không có biện pháp đủ mạnh để thu hẹp.
Dự án kéo dài nhiều nhiệm kỳ cần được tham vấn với phe đối lập, cơ quan hạ tầng độc lập và chính quyền địa phương trước khi cam kết không thể đảo ngược.
Business case phải chứng minh nhu cầu, so sánh phương án (đường bộ, giao thông công cộng), được thẩm định độc lập và công bố các giả định chính để các bên liên quan có thể kiểm chứng.
Áp dụng nguyên tắc thận trọng với các cam kết dài hạn khi một bên liên quan có thẩm quyền sắp thay đổi:
Các bên có khả năng nắm quyền đã được tham vấn và không phản đối cam kết.
Chi phí chấm dứt được định lượng và công bố trước khi ký.
Mọi thư bảo đảm hay cam kết bồi thường phải qua thẩm định độc lập.
Đưa các mối quan ngại (công viên, tiếng ồn, giao thông công cộng) vào thiết kế; ghi nhận trong sổ đăng ký bên liên quan và báo cáo cách đã xử lý.
PM và các cố vấn có nghĩa vụ trình bày rủi ro trung thực cho người ra quyết định, kể cả khi điều đó trái với mong muốn về tiến độ.
Ký hợp đồng gấp để “khoá” dự án trước một bên liên quan sắp có quyền lực không phải là quản lý bên liên quan – đó là chuyển rủi ro sang người nộp thuế. Sự đồng thuận bền vững đến từ business case vững và gắn kết sớm, không đến từ chữ ký vội vàng.
Bạn chọn phương án nào?