Đề xuất năm 2008, đường ống Keystone XL trải qua hơn 12 năm tranh cãi với chủ đất Nebraska, các bộ lạc bản địa và nhóm môi trường, hai lần bị thu hồi giấy phép rồi bị TC Energy chấm dứt tháng 6/2021 khi mới xây khoảng 8%. Phân tích theo góc nhìn quản lý các bên liên quan của PMI.
Việc tuyến ống đi qua Sandhills và tầng chứa nước Ogallala là mối quan ngại có thể dự báo từ sớm. Khi thông tin này không được đưa vào sổ đăng ký rủi ro (risk register) và sổ đăng ký bên liên quan (stakeholder register) với phương án ứng phó cụ thể, dự án buộc phải đổi tuyến sau khi tranh cãi đã bùng phát – tốn thời gian và làm suy giảm niềm tin.
Nguyên tắc PMBOK 7 “Điều hướng sự phức tạp” (Navigate complexity) và “Thích ứng và phục hồi” (Embrace adaptability and resiliency) đòi hỏi PM nhận ra rằng các yếu tố môi trường doanh nghiệp (EEF) như chính sách khí hậu và chu kỳ bầu cử có thể thay đổi giá trị của dự án. Khi phụ thuộc gần như hoàn toàn vào một giấy phép có thể bị thu hồi, dự án không có kịch bản dự phòng đáng kể.
Xác định từng nhóm chủ đất, bộ lạc, chính quyền hạt, tổ chức nông nghiệp và môi trường; ghi vào sổ đăng ký bên liên quan với lợi ích, mối quan ngại, mức ảnh hưởng và các liên minh tiềm năng giữa họ.
Đưa các phương án tuyến (có/không đi qua vùng nhạy cảm) ra tham vấn trước khi nộp hồ sơ cấp phép; với các bộ lạc, tôn trọng cơ chế tham vấn chính phủ – chính phủ và quyền theo hiệp ước. Ghi nhận phản hồi và giải thích công khai lý do lựa chọn.
Với mỗi nhóm then chốt, xác định mức hiện tại (C) và mức mong muốn (D), rồi theo dõi định kỳ trong quy trình Giám sát gắn kết (Monitor Stakeholder Engagement):
Từ Kháng cự lên ít nhất Trung lập: thỏa thuận đền bù minh bạch, cam kết phục hồi đất, kênh khiếu nại có thời hạn phản hồi.
Từ Không biết/Kháng cự lên Trung lập: tham vấn chính thức, khảo sát di sản văn hóa chung, quyền giám sát độc lập về nguồn nước.
Duy trì Ủng hộ: báo cáo tiến độ, đóng góp thuế và việc làm địa phương được công bố định kỳ.
Xem việc thu hồi giấy phép là rủi ro có xác suất đáng kể; lập kịch bản tác động, điểm dừng (kill point) và phương án giảm thiểu thiệt hại trước khi giải ngân lớn cho thi công.
Công bố đánh giá tác động, kế hoạch ứng phó sự cố tràn dầu và cơ chế giám sát độc lập – để niềm tin không phụ thuộc vào lời hứa của chủ đầu tư.
Một dự án có thể có đủ giấy phép mà vẫn không có “giấy phép xã hội”. Bên liên quan bị bỏ qua hôm nay sẽ tìm đến tòa án và lá phiếu ngày mai – vì vậy gắn kết họ sớm luôn rẻ hơn đối đầu muộn.
Bạn chọn phương án nào?