Ai được quyết? Phân định quyền của PM, sponsor, product owner, đội và ban kiểm soát thay đổi để không chọn nhầm đáp án PMP
Rất nhiều phương án sai trong đề PMP sai vì người ra quyết định không đúng: PM tự sắp lại backlog, PM tự duyệt thay đổi đường cơ sở, sponsor bị kéo vào việc đội tự xử lý được. Bài viết lập bảng "ai quyết gì" cho năm vai trò hay gặp và cách dùng bảng này để loại phương án.
Tình huống minh hoạ
Tình huống dưới đây là giả định, dùng để minh hoạ.
Câu hỏi luyện tập: "Trong sprint review, một bên liên quan quan trọng đề nghị đưa tính năng báo cáo lên làm ngay sprint sau. PM nên làm gì?" Bốn phương án: (A) PM sắp lại backlog để đáp ứng ngay; (B) PM chuyển đề nghị cho product owner để đánh giá và sắp thứ tự; (C) PM trình sponsor phê duyệt; (D) PM từ chối vì sprint sau đã lên kế hoạch.
Anh Khoa chọn A vì "PM chịu trách nhiệm làm hài lòng stakeholder". Đáp án tốt nhất là B: trong Scrum, product owner chịu trách nhiệm sắp xếp product backlog. Câu hỏi không kiểm tra kiến thức về báo cáo — nó kiểm tra ai có quyền quyết định.
Bảng "ai quyết gì" hay gặp trong đề
| Vai trò | Thường quyết | Thường không tự quyết |
|---|---|---|
| Sponsor | Cấp vốn, mục tiêu kinh doanh, vấn đề vượt ngưỡng dung sai, tiếp tục hay dừng dự án | Cách đội làm việc hằng ngày |
| Product owner (agile) | Thứ tự ưu tiên backlog, chấp nhận hạng mục theo tiêu chí | Cách đội kỹ thuật làm, số việc đội nhận trong sprint |
| Đội phát triển (agile) | Cách làm, ước lượng, số việc nhận vào sprint | Thứ tự ưu tiên giá trị |
| Ban kiểm soát thay đổi (CCB) | Duyệt hoặc từ chối thay đổi đường cơ sở trong dự án predictive (theo kế hoạch quản lý thay đổi) | Phân tích tác động chi tiết (PM và đội chuẩn bị) |
| PM | Điều phối, phân tích, quyết định trong thẩm quyền và dung sai được giao | Thay đổi đường cơ sở vượt thẩm quyền, sắp backlog thay PO |
Thẩm quyền cụ thể phụ thuộc điều lệ dự án, kế hoạch quản lý và cấu trúc tổ chức (ví dụ tổ chức chức năng thì trưởng bộ phận nắm nguồn lực). Khi đề cho thông tin này, hãy dùng nó thay cho bảng chung.
Cách áp dụng để loại phương án
- Xác định quyết định cốt lõi trong câu hỏi: ưu tiên? duyệt thay đổi? cấp thêm nguồn lực? cách làm kỹ thuật?
- Gắn quyết định với vai trò theo bảng và theo bối cảnh (predictive hay agile, có CCB không, ngưỡng dung sai).
- Loại phương án để sai người quyết: PM tự làm việc thuộc PO hoặc CCB; PM đẩy lên sponsor việc nằm trong thẩm quyền của mình hoặc đội.
Tình huống liên quan
Không chỉ có A, B, C, D: chiến lược làm câu nhiều đáp án, ghép cặp, kéo thả và chọn điểm trên hình trong đề PMP
Đề PMP theo ECO 2026 có nhiều dạng câu ngoài một đáp án: chọn nhiều đáp án, ghép cặp, kéo thả, chọn điểm trên hình. Mỗi dạng có cách mất điểm riêng. Bài viết đưa ra quy trình làm từng dạng, cách kiểm tra lại nhanh và những lỗi khiến người ôn kỹ vẫn mất điểm oan.
Đề xuất bị bác ngay tại phòng họp ban chỉ đạo: vận động trước từng người ra quyết định (pre-wiring)
Một đề xuất tốt vẫn có thể bị bác chỉ vì người ra quyết định nghe nó lần đầu giữa cuộc họp đông người. Bài viết hướng dẫn PM vận động trước từng thành viên ban chỉ đạo: gặp ai, hỏi gì, ghi nhận phản đối thế nào để cuộc họp chính thức chỉ còn là nơi chốt quyết định.
Một bối cảnh dài, nhiều câu hỏi liền nhau: cách đọc dạng câu tình huống (case) mới trong đề PMP 2026
Dạng câu tình huống mới trong ECO 2026 đưa một bối cảnh dài kèm bảng hoặc biểu đồ rồi hỏi liên tiếp nhiều câu. Đọc hết bối cảnh rồi mới đọc câu hỏi là cách tốn thời gian nhất. Bài viết đề xuất quy trình bốn bước, cách ghi chú nhanh và cách giữ mỗi câu độc lập.
Đề đưa biểu đồ, không cho bảng số: đọc đường PV–EV–AC và ma trận xác suất – tác động trong câu hỏi hình ảnh PMP
Câu hỏi dựa trên hình ảnh là dạng mới của đề PMP 2026: đề cho một biểu đồ và bạn phải tự rút ra con số hoặc kết luận. Bài viết hướng dẫn đọc đồ thị giá trị thu được (PV, EV, AC theo thời gian) và ma trận xác suất – tác động, kèm các bẫy đọc trục và đơn vị.