Đề đưa biểu đồ, không cho bảng số: đọc đường PV–EV–AC và ma trận xác suất – tác động trong câu hỏi hình ảnh PMP
Câu hỏi dựa trên hình ảnh là dạng mới của đề PMP 2026: đề cho một biểu đồ và bạn phải tự rút ra con số hoặc kết luận. Bài viết hướng dẫn đọc đồ thị giá trị thu được (PV, EV, AC theo thời gian) và ma trận xác suất – tác động, kèm các bẫy đọc trục và đơn vị.
Tình huống minh hoạ
Tình huống và số liệu dưới đây là giả định, dùng để minh hoạ.
Đề thử đưa một đồ thị ba đường lũy kế của dự án 12 tháng: đường kế hoạch (PV), đường giá trị thu được (EV) và đường chi phí thực tế (AC). Một đường thẳng đứng đánh dấu "ngày báo cáo: hết tháng 6". Câu hỏi: "Dựa trên biểu đồ, nhận định nào đúng về tình trạng dự án?"
Không có bảng số. Người thi phải tự đọc: tại tháng 6, PV khoảng 60, EV khoảng 45, AC khoảng 70 (đơn vị: triệu đồng ×10). Nhiều người nhìn thấy đường AC cao nhất và kết luận "dự án đang vượt tiến độ" — một lỗi rất phổ biến.
Đọc đồ thị PV – EV – AC
Đồ thị giá trị thu được thể hiện ba đại lượng lũy kế theo thời gian. Quy tắc đọc:
- So EV với PV để biết tiến độ: EV thấp hơn PV nghĩa là làm được ít hơn kế hoạch → chậm. SV = EV − PV = 45 − 60 = −15; SPI = 45/60 = 0,75.
- So EV với AC để biết chi phí: AC cao hơn EV nghĩa là chi nhiều hơn giá trị làm được → vượt chi. CV = EV − AC = 45 − 70 = −25; CPI = 45/70 ≈ 0,64.
- Không so AC với PV để kết luận điều gì: chi nhiều hơn kế hoạch có thể vì làm nhanh hơn hoặc vì lãng phí — không phân biệt được nếu thiếu EV.
Mẹo nhớ: EV luôn đứng đầu trong cả hai công thức chênh lệch (SV, CV) và luôn ở tử số của hai chỉ số (SPI, CPI). Âm hoặc nhỏ hơn 1 là xấu.
Đọc ma trận xác suất – tác động
Ma trận rủi ro xếp mỗi rủi ro theo xác suất (thường trục dọc) và tác động (thường trục ngang); ô có màu đậm hơn ở góc trên phải là mức ưu tiên cao. Khi gặp câu hỏi dạng này:
- Đọc trục trước: trục nào là xác suất, trục nào là tác động, thang điểm tăng theo hướng nào. Một số ma trận đặt mức cao ở dưới hoặc bên trái.
- Đọc chú giải màu: màu chỉ là quy ước của tổ chức; ngưỡng "cao" có thể khác nhau.
- Phân biệt cơ hội và đe doạ nếu ma trận có hai nửa.
- Liên hệ với chiến lược ứng phó: rủi ro ở vùng cao thường cần phân tích sâu hơn, có chủ sở hữu và kế hoạch ứng phó; vùng thấp có thể đưa vào danh sách theo dõi.
Sai lầm thường gặp
- Coi AC cao là "làm nhanh" hoặc coi đường nào cao nhất là tốt nhất.
Tình huống liên quan
Không chỉ có A, B, C, D: chiến lược làm câu nhiều đáp án, ghép cặp, kéo thả và chọn điểm trên hình trong đề PMP
Đề PMP theo ECO 2026 có nhiều dạng câu ngoài một đáp án: chọn nhiều đáp án, ghép cặp, kéo thả, chọn điểm trên hình. Mỗi dạng có cách mất điểm riêng. Bài viết đưa ra quy trình làm từng dạng, cách kiểm tra lại nhanh và những lỗi khiến người ôn kỹ vẫn mất điểm oan.
Một bối cảnh dài, nhiều câu hỏi liền nhau: cách đọc dạng câu tình huống (case) mới trong đề PMP 2026
Dạng câu tình huống mới trong ECO 2026 đưa một bối cảnh dài kèm bảng hoặc biểu đồ rồi hỏi liên tiếp nhiều câu. Đọc hết bối cảnh rồi mới đọc câu hỏi là cách tốn thời gian nhất. Bài viết đề xuất quy trình bốn bước, cách ghi chú nhanh và cách giữ mỗi câu độc lập.
Cùng một gói việc, giá trị thu được từ 0 đến 84 triệu: chọn quy tắc đo EV cho đúng
Giá trị thu được (EV) chỉ khách quan khi quy tắc đo được thống nhất trước. Bài viết so sánh 0/100, 50/50, phần trăm hoàn thành ước tính, mốc có trọng số, đơn vị hoàn thành và LOE trên cùng một gói việc, chỉ ra vì sao EV có thể dao động từ 0 đến 84 triệu đồng và cách chọn quy tắc theo đặc điểm công việc.
Thẻ nằm ở cột "Đang làm" 19 ngày mà không ai để ý: theo dõi tuổi hạng mục (work item age) để can thiệp sớm
Cycle time chỉ đo được khi việc đã xong — lúc đó đã quá muộn để cứu. Tuổi hạng mục (work item age) cho biết việc nào đang "già" ngay hôm nay. Bài viết giải thích chỉ số này, cách hiển thị trên bảng và cách dùng nó để thay đổi buổi họp hằng ngày.