Chuyên gia nói to nhất kéo cả phòng theo con số của mình: ước lượng ẩn danh bằng Wideband Delphi

Tình huống minh hoạ

Tình huống và số liệu dưới đây là giả định, dùng để minh hoạ.

Một công ty bảo hiểm cần thay mô-đun tính phí cho sản phẩm bảo hiểm sức khoẻ. PM mời năm người vào buổi ước lượng: kiến trúc sư trưởng, hai lập trình viên, một chuyên viên nghiệp vụ và một kỹ sư kiểm thử. Chưa kịp phát tài liệu, kiến trúc sư trưởng — người có thâm niên lâu nhất — nói: "Việc này tôi làm rồi, khoảng ba tuần là xong". Không ai phản đối. Con số "ba tuần" đi thẳng vào kế hoạch.

Thực tế, mô-đun mất gần mười một tuần. Khi họp rút kinh nghiệm, kỹ sư kiểm thử cho biết ngay từ đầu chị đã nghĩ riêng phần kiểm thử hồi quy cho 40 bảng phí cũ cần ít nhất ba tuần; một lập trình viên biết thư viện tính toán cũ không có tài liệu. Họ đều có thông tin, nhưng không ai muốn cãi người có thâm niên trước mặt cả nhóm.

Vấn đề không nằm ở năng lực của từng người, mà ở cách gom ý kiến.

Từ Delphi đến Wideband Delphi

Phương pháp Delphi được phát triển tại RAND Corporation vào thập niên 1950, ban đầu để dự báo tác động của công nghệ. Các đặc điểm cốt lõi của nó là:

• Ẩn danh: người tham gia không biết ai đưa ra con số nào, nên người có chức vụ hay giọng nói to không chi phối kết quả.
• Lặp lại nhiều vòng: mỗi người được sửa ước lượng sau khi xem kết quả vòng trước.
• Phản hồi có kiểm soát: điều phối viên tổng hợp các con số và lý do (đã bỏ tên) rồi gửi lại cho cả nhóm.
• Tổng hợp thống kê: xem các ý kiến hội tụ hay vẫn phân tán.

Trong thập niên 1970, Barry Boehm và John A. Farquhar điều chỉnh Delphi thành Wideband Delphi cho ước lượng phần mềm — "wideband" vì có nhiều trao đổi hơn giữa các vòng. Boehm phổ biến cách làm này trong cuốn Software Engineering Economics (1981). Quy trình gồm sáu bước:

1. Điều phối viên gửi đặc tả và mẫu ước lượng cho từng chuyên gia.
2. Họp nhóm để thảo luận các vấn đề ước lượng (giả định, phạm vi, điểm mơ hồ).
3. Mỗi người điền ước lượng ẩn danh.
4. Điều phối viên tổng hợp và gửi lại phân bố các con số.
5. Họp nhóm tập trung vào các chỗ chênh lệch lớn.
6. Điền lại ẩn danh; lặp cho tới khi các con số đủ hội tụ.

Vì sao cách làm này hiệu quả

Chặn hiệu ứng mỏ neo

Năm 1974, Tversky và Kahneman cho thấy một con số không liên quan cũng kéo lệch ước lượng của người nghe: nhóm thấy vòng quay dừng ở 10 đoán thấp hơn hẳn nhóm thấy vòng quay dừng ở 65. Trong buổi họp ước lượng, con số đầu tiên được nói to — nhất là từ người có thâm niên — chính là . Các nghiên cứu cũng cho thấy chỉ cảnh báo "đừng bị neo" là không đủ. Cách chắc chắn hơn là .