Dự án đầu tư công: thủ tục phê duyệt kéo dài cả năm, lập kế hoạch tiến độ thế nào cho thực tế?

Phần thủ tục trong dự án đầu tư công không phải "thời gian chết" — nó là một phần của đường găng và cần được quản lý như mọi hoạt động khác.

1. Lập kế hoạch thủ tục dựa trên dữ liệu, không dựa trên quy định "trên giấy".

• Liệt kê từng bước thủ tục, cơ quan chủ trì, hồ sơ đầu vào, thời hạn theo quy định và thời gian thực tế của các dự án tương tự trong tỉnh. Đây chính là tinh thần của dự báo theo nhóm tham chiếu (reference class forecasting) — dùng kết quả thực của các dự án tương tự để ước lượng, chống lại xu hướng lạc quan.
• Ước lượng ba điểm cho mỗi bước và cộng thêm dự phòng tiến độ cho các bước có nhiều vòng giải trình.
• Theo nghiên cứu của Bent Flyvbjerg về các dự án lớn, việc vượt ngân sách và chậm tiến độ lặp lại "hết lần này đến lần khác" — một lý do là ước tính ban đầu quá lạc quan. Dự án công quy mô nhỏ hơn cũng chịu cùng xu hướng.

2. Những việc có thể chuẩn bị song song (cần đối chiếu quy định hiện hành và ý kiến của cơ quan chuyên môn trước khi làm):

• Khảo sát hiện trạng, chuẩn hoá yêu cầu nghiệp vụ, chuẩn bị nội dung kỹ thuật cho các bước sau ở dạng dự thảo.
• Chuẩn bị sẵn hồ sơ mẫu, danh mục câu hỏi thường gặp của cơ quan thẩm định từ các dự án trước để giảm số vòng bổ sung.
• Tuyệt đối không tổ chức lựa chọn nhà thầu hay ký hợp đồng khi chưa đủ điều kiện pháp lý.

3. Theo dõi thay đổi pháp luật. Luật Đầu tư công 2024 (Luật số 58/2024/QH15) đã có nhiều thay đổi theo hướng phân cấp mạnh hơn cho địa phương và điều chỉnh tiêu chí phân loại dự án. Những thay đổi như vậy có thể rút ngắn hoặc thay đổi trình tự thủ tục — cần cập nhật kế hoạch và hỏi ý kiến cơ quan chuyên môn.

4. Báo cáo lãnh đạo: trình bày tiến độ ở dạng khoảng có xác suất (ví dụ "nhiều khả năng hoàn thành trong khoảng quý X–quý Y"), chỉ rõ các bước nằm ngoài quyền kiểm soát của ban và điều lãnh đạo có thể làm để rút ngắn (chủ trì họp liên ngành, chỉ đạo thời hạn trả lời). Đây là cách áp dụng nguyên tắc gắn kết hiệu quả với các bên liên quan và minh bạch — lãnh đạo không bị bất ngờ và có vai trò cụ thể.

5. Theo dõi: lập bảng theo dõi hồ sơ (đã nộp ngày nào, đang ở cơ quan nào, ai đầu mối) và cập nhật hằng tuần. Một bảng đơn giản nhưng đều đặn thường hiệu quả hơn biểu đồ Gantt phức tạp không ai cập nhật.

Nguồn:

• Luật Đầu tư công 2024: bước ngoặt trong phân cấp — Hệ thống pháp luật
• What You Should Know About Megaprojects, and Why — Bent Flyvbjerg (arXiv)