Số 192Quản lý Mua sắm

Hợp đồng phà chở hàng phòng kịch bản Brexit không thoả thuận (2018–2019): chỉ định thầu gấp, nhà thầu chưa có tàu và khoản dàn xếp 33 triệu bảng

Tháng 12/2018, Bộ Giao thông Anh ký ba hợp đồng thuê thêm năng lực phà chở hàng, trong đó có Seaborne Freight — công ty mới, chưa có tàu, chưa từng khai thác tuyến nào. Hợp đồng với Seaborne bị huỷ sau chưa đầy hai tháng; Eurotunnel kiện về cách mua sắm và được dàn xếp 33 triệu bảng. Bài học về mua sắm khẩn cấp, thẩm định năng lực nhà thầu và rủi ro pháp lý.

Nguyễn Thu Hà, PMP

01/06/2026

4 phút đọc 0

Bình luận0

Bối cảnh thực tế

Cuối năm 2018, chính phủ Anh nâng giả định "kịch bản xấu nhất hợp lý" cho trường hợp rời EU không thoả thuận: lưu lượng hàng hoá qua eo biển Dover có thể giảm tới 87%, kéo dài tới sáu tháng. Bộ Giao thông (DfT) quyết định thuê thêm năng lực phà chở hàng trên các tuyến khác để ưu tiên hàng thiết yếu.

Theo bản ghi nhớ của NAO (02/2019) và báo cáo tiếp theo (05/2019):

Vì cho rằng thời gian chuẩn bị tuyến phà mới là 3–4 tháng, DfT dùng thủ tục đàm phán không công bố trước với lý do "khẩn cấp cực độ", tiếp cận chín doanh nghiệp theo thoả thuận bảo mật.
Vòng đầu (hạn 3/12/2018) không nhận được hồ sơ hợp lệ nào; vòng hai nhận ba hồ sơ — ít hơn dự kiến — và DfT ký cả ba: Brittany Ferries, DFDS và Seaborne Freight.
Ba hợp đồng chỉ tạo thêm năng lực tương đương khoảng 11% lưu lượng bình thường qua eo biển, so với mục tiêu khoảng 25%.
Seaborne được thành lập năm 2017, chưa có tàu, chưa khai thác từ cảng Ramsgate (cảng này không có tuyến phà từ 2013). Tư vấn tài chính không thể đánh giá đầy đủ sức khoẻ tài chính vì thiếu lịch sử; tư vấn kỹ thuật cảnh báo "rủi ro thực hiện đáng kể". DfT vẫn ký, kèm các điều khoản bảo vệ và mốc kiểm tra.
Ngày 9/2/2019 — chưa đầy hai tháng sau khi ký — DfT thông báo đã huỷ thoả thuận với Seaborne.
Eurotunnel kiện DfT về cơ sở pháp lý của việc mua sắm; ngày 1/3/2019, DfT dàn xếp ngoài toà 33 triệu bảng. Tháng 5/2019, sau khi ngày rời EU được hoãn, DfT huỷ nốt các hợp đồng còn lại.

Phân tích nguyên nhân theo chuẩn PMP

Thủ tục khẩn cấp đổi tốc độ lấy rủi ro pháp lý
Mua sắm không công khai rút ngắn thời gian nhưng loại những bên có thể đã chào hàng — đúng điều Eurotunnel khiếu kiện. Trong Lập kế hoạch quản lý mua sắm, lựa chọn phương thức (procurement strategy) phải đi kèm đánh giá rủi ro pháp lý và kịch bản bị khiếu nại; ở đây rủi ro đã được nhận diện nhưng hậu quả là một khoản dàn xếp lớn.
Thẩm định năng lực bị hạ chuẩn để đủ số lượng

Hợp đồng phà chở hàng phòng kịch bản Brexit không thoả thuận (2018–2019): chỉ định thầu gấp, nhà thầu chưa có tàu và khoản dàn xếp 33 triệu bảng

Bối cảnh thực tế

Phân tích nguyên nhân theo chuẩn PMP

Thủ tục khẩn cấp đổi tốc độ lấy rủi ro pháp lý

Thẩm định năng lực bị hạ chuẩn để đủ số lượng

Mục tiêu dựa trên giả định thị trường chưa kiểm chứng

Rủi ro thứ cấp từ chính biện pháp ứng phó

Lẽ ra PM nên làm gì

Bước 1: Đánh giá đầy đủ các bên có thể cung cấp năng lực tương đương

Bước 2: Giữ ngưỡng thẩm định tối thiểu dù khẩn cấp

Bước 3: Thiết kế hợp đồng theo nhiều kịch bản chính trị

Bước 4: Minh bạch có kiểm soát

PM Takeaway (Bài học rút ra)

Nguồn tham khảo

Trắc nghiệm tình huống PMP

Nếu là PM của DfT tháng 12/2018, khi chỉ nhận ba hồ sơ và một hồ sơ (Seaborne) bị đánh giá rủi ro cao, bạn chọn hướng nào?

Tình huống này hữu ích với bạn?

Bình luận (0)