Số 306Quản lý Chi phí

Nhiệt điện Medupi (Nam Phi): vừa thiết kế vừa thi công, chi phí từ 80 lên khoảng 234 tỷ rand và lỗi thiết kế lò hơi

Eskom khởi động Medupi năm 2007 để giải cơn thiếu điện, dự kiến có tổ máy đầu năm 2012. Dự án vừa phát triển vừa triển khai, nhà thầu làm kém mà ít bị phạt, đình công kéo dài; chi phí ước tính từ 80 tỷ lên khoảng 234 tỷ rand (2019), tổ máy cuối chỉ đạt vận hành thương mại tháng 7/2021, lò hơi còn lỗi thiết kế phải sửa. Bài học về độ chín của thiết kế và chiến lược hợp đồng.

Nguyễn Thu Hà, PMP

09/07/2025

4 phút đọc 0

Bình luận0

Bối cảnh thực tế

Giữa thập niên 2000, Nam Phi thiếu điện nghiêm trọng. Công ty điện lực nhà nước Eskom khởi động hai nhà máy nhiệt điện than cỡ lớn: Medupi (tỉnh Limpopo, 4.764 MW) và Kusile. Medupi dùng lò hơi siêu tới hạn của Hitachi và tuabin của Alstom, được Ngân hàng Thế giới và Ngân hàng Phát triển châu Phi cho vay một phần.

Những điểm chính từ các nguồn công khai:

Chi phí dự kiến ban đầu khoảng 80 tỷ rand; ước tính độc lập năm 2019 lên khoảng 234 tỷ rand. Tính cả Kusile, lãi vay trong thời gian xây dựng và thiết bị môi trường, hai dự án dự kiến tốn khoảng 451 tỷ rand.
Hai tổ máy đầu dự kiến xong năm 2012; tổ máy 6 bàn giao tháng 8/2015, tổ máy cuối đạt vận hành thương mại tháng 7/2021.
Eskom thừa nhận nhiều thất bại: lập kế hoạch và phát triển kỹ thuật giai đoạn đầu (front-end engineering) chưa đầy đủ, chiến lược hợp đồng, thực thi và giám sát kém hiệu quả; nhà thầu làm kém nhưng chịu phạt hạn chế.
Một cựu lãnh đạo Eskom nhận xét dự án "vừa phát triển vừa triển khai cùng lúc — rõ ràng là công thức của thảm hoạ" khi bị yêu cầu đẩy nhanh.
Công trường liên tục đình công và biểu tình (2012–2015); các nhà thầu đòi bồi thường tổng 252,9 tỷ rand cho cả hai dự án, Eskom trả 14,8 tỷ để dàn xếp.
Khi hoàn thành, Eskom vẫn phải sửa "lỗi thiết kế lò hơi" trong khoảng 24 tháng; các sự cố tổ máy góp phần vào tình trạng cắt điện luân phiên.

Phân tích nguyên nhân theo chuẩn PMP

Fast-tracking quá mức khi thiết kế chưa chín
Làm song song thiết kế và thi công (fast-tracking) rút ngắn tiến độ trên giấy nhưng tăng rủi ro làm lại. Với thiết bị phức tạp như lò hơi siêu tới hạn, lỗi thiết kế phát hiện muộn kéo theo chi phí sửa chữa lớn nhất.
Ước tính dựa trên định nghĩa phạm vi chưa đủ
Phát triển kỹ thuật giai đoạn đầu yếu nghĩa là ước tính chi phí dựa trên phạm vi chưa rõ — độ chính xác chỉ ở mức ước tính sơ bộ (ROM) nhưng được dùng như ngân sách.

Nhiệt điện Medupi (Nam Phi): vừa thiết kế vừa thi công, chi phí từ 80 lên khoảng 234 tỷ rand và lỗi thiết kế lò hơi

Bối cảnh thực tế

Phân tích nguyên nhân theo chuẩn PMP

Fast-tracking quá mức khi thiết kế chưa chín

Ước tính dựa trên định nghĩa phạm vi chưa đủ

Chiến lược hợp đồng không chuyển giao trách nhiệm hiệu quả

Rủi ro quan hệ lao động không được quản lý

Lẽ ra PM nên làm gì

Bước 1: Hoàn thiện thiết kế các hạng mục rủi ro cao trước khi cam kết

Bước 2: Chọn mức độ song song theo độ chín của thiết kế

Bước 3: Thiết kế lại chiến lược hợp đồng

Bước 4: Dừng lại để đặt lại đường cơ sở khi cần

PM Takeaway (Bài học rút ra)

Nguồn tham khảo

Trắc nghiệm tình huống PMP

Nếu là CEO Eskom năm 2014, khi Medupi đã trễ và vượt chi nặng, bạn chọn hướng nào?

Tình huống này hữu ích với bạn?

Bình luận (0)