ArriveCAN (Canada): ứng dụng biên giới ước tính 59,5 triệu CAD và bài học về theo dõi chi phí khi nhà thầu chiếm 95% công việc

Tổng Kiểm toán Canada ước tính ứng dụng ArriveCAN tốn khoảng 59,5 triệu CAD nhưng không thể xác định con số chính xác vì hồ sơ tài chính của cơ quan biên giới yếu. Đơn giá trung bình của nhà thầu ngoài là 1.090 CAD/ngày so với 675 CAD cho vị trí tương đương trong chính phủ, và 177 phiên bản được phát hành, nhiều bản gần như không ghi nhận kiểm thử. Phân tích về dự toán, kiểm soát chi phí, mua sắm và theo dõi nguồn lực thuê ngoài.

Nguyễn Thu Hà, PMP

09/10/2026

4 phút đọc 0

Bình luận0

Bối cảnh thực tế

ArriveCAN ra mắt ngày 29/4/2020, ban đầu để thu thông tin cách ly của người nhập cảnh Canada trong đại dịch, về sau mở rộng thành biểu mẫu khai báo kỹ thuật số (khoảng 6,2 triệu CAD để thêm tính năng này, thay cho giấy). Đây là ứng dụng do Cơ quan Dịch vụ Biên giới Canada (CBSA) phối hợp với Cơ quan Y tế công cộng (PHAC).

Báo cáo của Tổng Kiểm toán, trình quốc hội ngày 12/2/2024, ghi nhận:

Chi phí ước tính khoảng 59,5 triệu CAD; kiểm toán nói không thể xác định con số chính xác vì CBSA ghi chép tài chính và kiểm soát yếu.
Nhà thầu chiếm 95% chi phí phát triển hằng tháng (tháng 5/2020) và 98% (tháng 3/2023). Nhà thầu lớn nhất, GC Strategies, ước tính 19,1 triệu CAD; hợp đồng đầu tiên được trao không qua cạnh tranh và ít được giải trình.
Đơn giá trung bình của nhà thầu ngoài khoảng 1.090 CAD/ngày, so với 675 CAD/ngày cho vị trí CNTT tương đương trong chính phủ.
Có 177 phiên bản phát hành từ tháng 4/2020 đến tháng 10/2022, nhiều bản gần như không có ghi nhận kiểm thử. Tháng 6/2022, khoảng 10.000 du khách bị thông báo nhầm phải cách ly.
18% hoá đơn nhà thầu được kiểm tra không đủ chi tiết để biết chi phí thuộc ArriveCAN hay dự án khác.

Kết luận: dự án “không mang lại giá trị tốt nhất cho tiền thuế”. Kiểm toán khuyến nghị ghi chép chi phí đúng theo dự án và yêu cầu hoá đơn chi tiết, ghi nhận đầy đủ quyết định mua sắm không đấu thầu, và ngăn nhà thầu tham gia soạn hồ sơ mời thầu.

Phân tích nguyên nhân theo chuẩn PMP

Thiếu đường cơ sở chi phí và hệ thống mã chi phí (Estimate Costs / Determine Budget)
Một ứng dụng thay đổi liên tục theo yêu cầu y tế công cộng vẫn cần một ngân sách khung và mã chi phí (cost account) để mọi khoản chi gán được vào công việc. Không có đường cơ sở nên không thể tính EAC, càng không thể tính chênh lệch so với kế hoạch; kiểm toán phải “ước tính” chi phí sau khi dự án đã chạy.

ArriveCAN (Canada): ứng dụng biên giới ước tính 59,5 triệu CAD và bài học về theo dõi chi phí khi nhà thầu chiếm 95% công việc

Bối cảnh thực tế

Phân tích nguyên nhân theo chuẩn PMP

Thiếu đường cơ sở chi phí và hệ thống mã chi phí (Estimate Costs / Determine Budget)

Phụ thuộc nhà thầu và đơn giá cao (Plan Resource / Procurement)

Nghiệm thu hoá đơn không gắn với sản phẩm bàn giao (Control Procurements)

Chất lượng và chi phí chất lượng (Manage Quality)

Lẽ ra PM nên làm gì

Bước 1: Dựng khung ngân sách linh hoạt nhưng có đường cơ sở và mã chi phí

Bước 2: Quản trị nhà thầu theo tín hiệu chi phí

Bước 3: Xây năng lực nội bộ để giảm tỷ lệ thuê ngoài

Bước 4: Gắn kiểm thử vào cổng phát hành

PM Takeaway (Bài học rút ra)

Nguồn tham khảo

Trắc nghiệm tình huống PMP

Dự án có 95% nhân lực là nhà thầu. Bạn ưu tiên biện pháp nào trước?

Tình huống này hữu ích với bạn?

Bình luận (0)