Tàu chiến ven bờ LCS được hình dung với giá khoảng 220 triệu USD mỗi thân tàu, nhưng hai tàu dẫn đầu đội vốn hơn gấp đôi. Năm 2010, Hải quân Mỹ vẫn ký hai hợp đồng mua theo lô 10 tàu mỗi bên theo hình thức FPIF. GAO chỉ ra chi phí mục tiêu được đặt khi chưa hiểu đủ chi phí thực. Bài học về chi phí mục tiêu, tỷ lệ chia sẻ và trần giá.
GAO ghi nhận mong muốn duy trì cơ sở công nghiệp đóng tàu là một động lực chính khi đàm phán chi phí mục tiêu. Khi mục tiêu ngoài dự án chi phối điều khoản hợp đồng, giá trị cho người trả tiền dễ bị đánh đổi mà không được giải thích công khai.
Không ghi lại lý do chọn tỷ lệ chia sẻ và trần giá khiến tổ chức không học được gì cho các hợp đồng sau và khó giải trình với cơ quan giám sát. Theo PMBOK, các quyết định mua sắm quan trọng cần được lưu trong hồ sơ mua sắm và sổ bài học kinh nghiệm.
Dùng dữ liệu chi phí thực của các sản phẩm đầu tiên, ước tính độc lập và phân tích rủi ro định lượng để xác định chi phí mục tiêu. Nếu dữ liệu chưa đủ, ký số lượng nhỏ trước hoặc dùng hợp đồng chi phí cho các tàu đầu.
Các tham số phải phù hợp với mức độ bất định:
Tỷ lệ chia sẻ nghiêng về nhà thầu (ví dụ 50/50 hoặc 70/30 bên mua/nhà thầu), trần giá khoảng 110–120% chi phí mục tiêu.
Trần giá cao hơn, tỷ lệ chia sẻ bên mua lớn hơn; tính trước Điểm chịu toàn bộ rủi ro (Point of Total Assumption, PTA).
Cân nhắc hợp đồng chi phí (CPIF) cho giai đoạn đầu; FPIF lúc này chỉ đẩy rủi ro sang dự toán ngân sách bổ sung.
Đặt mốc quyết định (decision gate) trước khi mua theo lô: thiết kế ổn định, thử nghiệm vận hành đạt, chi phí thực của tàu đầu tiên được kiểm chứng.
Ghi rõ lý do chọn chi phí mục tiêu, tỷ lệ chia sẻ và trần giá trong hồ sơ phê duyệt; theo dõi CPI, EAC và khoảng cách tới PTA hằng tháng để dự báo nhu cầu ngân sách bổ sung.
Hợp đồng FPIF chỉ là công cụ chia sẻ rủi ro; nó không thay thế được một chi phí mục tiêu đáng tin. Mua số lượng lớn khi thiết kế chưa ổn định thì dù loại hợp đồng nào, bên mua vẫn phải trả phần lớn cho sự bất định.
Bạn chọn phương án nào?