Số 314Quản lý Mua sắm

Tàu ngầm lớp Attack (Australia): đối tác chiến lược với Naval Group, thiết kế chậm 9 tháng và 3,4 tỷ AUD cho một chương trình bị huỷ

Australia chọn Naval Group thiết kế và đóng 12 tàu ngầm dựa trên một mẫu tàu hạt nhân của Pháp chuyển sang diesel-điện. Kiểm toán năm 2020 cho thấy giai đoạn thiết kế chậm khoảng 9 tháng, chi 396 triệu AUD mà không chứng minh được hiệu quả. Năm 2021 chương trình bị huỷ để chuyển sang AUKUS, tổng chi phí khoảng 3,4 tỷ AUD. Bài học về mua sắm hạng mục đang phát triển, điểm kiểm soát và điều khoản chấm dứt.

Nguyễn Thu Hà, PMP

11/09/2026

5 phút đọc 0

Bình luận0

Bối cảnh thực tế

Tháng 4/2016, sau một quy trình đánh giá cạnh tranh, chính phủ Australia chọn tập đoàn DCNS (sau đổi tên là Naval Group) của Pháp để thiết kế và đóng 12 tàu ngầm thay thế lớp Collins. Mẫu tàu Shortfin Barracuda Block 1A là phiên bản diesel-điện được phát triển từ tàu ngầm hạt nhân lớp Barracuda — tức là một thiết kế mới, không phải hàng có sẵn. Chi phí dự kiến khi lựa chọn khoảng 50 tỷ AUD, phần lớn công việc đặt tại Adelaide. Khung đối tác chiến lược có các "cổng kiểm soát" (control gates) kèm "lối ra" (off-ramps) cho phép Australia rút lui.

Theo báo cáo Future Submarine Program — Transition to Design của Văn phòng Kiểm toán Quốc gia Australia (ANAO, 01/2020) và các nguồn công khai:

Giai đoạn thiết kế chậm khoảng 9 tháng so với ước tính trước hợp đồng; hai mốc lớn (Concept Studies Review và Systems Requirements Review) phải gia hạn.
Bộ Quốc phòng không chứng minh được 396 triệu AUD chi cho thiết kế đã hiệu quả trong việc đạt hai mốc đó; thiết kế chiếm khoảng 47% tổng chi của chương trình đến 30/9/2019. Rủi ro chương trình vẫn được đánh giá ở mức "cao".
Chi phí được công bố là 50 tỷ hoặc 80 tỷ AUD tuỳ cách tính (giá cố định hay giá danh nghĩa có trượt giá); ước tính năm 2020 khoảng 89,7 tỷ AUD. Chương trình còn bị chỉ trích về tỷ lệ công việc dành cho công nghiệp trong nước.
Bộ Quốc phòng phản bác rằng ngày giao tàu chưa bị ảnh hưởng và mốc đầu tiên chỉ trễ 5 tuần — hai bên đọc cùng một dữ liệu theo hai cách khác nhau.
Ngày 16/9/2021, Australia huỷ hợp đồng để chuyển sang tàu ngầm hạt nhân theo thoả thuận AUKUS; Pháp triệu hồi đại sứ. Ngày 11/6/2022, Australia đồng ý trả Naval Group 555 triệu euro (khoảng 830 triệu AUD), đưa tổng chi phí của chương trình bị huỷ lên khoảng 3,4 tỷ AUD.

Phân tích nguyên nhân theo chuẩn PMP

Mua một sản phẩm đang phát triển như một hợp đồng đóng tàu thông thường
Chuyển một thiết kế tàu hạt nhân sang diesel-điện là công việc phát triển với độ bất định cao. Kế hoạch quản lý mua sắm (procurement management plan) cần phản ánh điều đó: chia giai đoạn, tiêu chí chuyển giai đoạn rõ ràng và ước tính theo dải (range) chứ không phải một con số duy nhất.

Tàu ngầm lớp Attack (Australia): đối tác chiến lược với Naval Group, thiết kế chậm 9 tháng và 3,4 tỷ AUD cho một chương trình bị huỷ

Bối cảnh thực tế

Phân tích nguyên nhân theo chuẩn PMP

Mua một sản phẩm đang phát triển như một hợp đồng đóng tàu thông thường

Cổng kiểm soát có nhưng không đi kèm tiêu chí đo được

Đường cơ sở chi phí không nhất quán làm mất niềm tin của các bên

Chi phí chấm dứt là một phần của chiến lược mua sắm

Lẽ ra PM nên làm gì

Bước 1: Gắn mỗi cổng kiểm soát với tiêu chí kỹ thuật và tài chính định lượng

Bước 2: Đánh giá sức khoẻ hợp đồng tại mỗi cổng

Bước 3: Công bố một đường cơ sở chi phí duy nhất kèm giải thích

Bước 4: Định lượng chi phí chấm dứt trong phân tích phương án

PM Takeaway (Bài học rút ra)

Nguồn tham khảo

Trắc nghiệm tình huống PMP

Nếu là người phụ trách chương trình năm 2020, khi ANAO báo thiết kế chậm 9 tháng và chi phí thiết kế chưa chứng minh được hiệu quả, bạn chọn hướng nào?

Tình huống này hữu ích với bạn?

Bình luận (0)