Số 358Quản lý Các bên liên quan

Thuỷ điện Xayaburi (Lào): tham vấn trước của Uỷ hội sông Mê Kông không đạt đồng thuận, dự án vẫn được xây trên dòng chính

Xayaburi 1.285 MW là đập đầu tiên trên dòng chính hạ lưu sông Mê Kông, do công ty con của CH. Karnchang (Thái Lan) phát triển, EGAT mua khoảng 95% điện. Quy trình tham vấn trước của Uỷ hội sông Mê Kông (2010–2011) không đạt đồng thuận khi Việt Nam và Campuchia phản đối; Lào vẫn tiếp tục, sửa thiết kế và vận hành thương mại từ 10/2019. Bài học về quản lý các bên liên quan xuyên biên giới.

Nguyễn Thu Hà, PMP

30/08/2026

3 phút đọc 0

Bình luận0

Bối cảnh thực tế

Đập Xayaburi nằm trên dòng chính sông Mê Kông, cách thị xã Sainyabuli (bắc Lào) khoảng 30 km, công suất 1.285 MW. Chủ dự án là Xayaburi Power Company — công ty con của tập đoàn xây dựng CH. Karnchang (Thái Lan), đồng thời là tổng thầu; Tập đoàn Điện lực Thái Lan (EGAT) cam kết mua khoảng 95% sản lượng. Chi phí khoảng 3,5–3,8 tỷ USD.

Theo Hiệp định Mê Kông 1995, dự án dòng chính phải qua quy trình thông báo, tham vấn trước và thoả thuận (PNPCA) của Uỷ hội sông Mê Kông (MRC). Tham vấn bắt đầu tháng 9/2010; tháng 4/2011 các nước thành viên không đạt đồng thuận.
Việt Nam và Campuchia phản đối; Campuchia đe doạ đưa ra pháp lý quốc tế. Đánh giá môi trường chiến lược do MRC đặt hàng khuyến nghị hoãn 10 năm mọi đập dòng chính để nghiên cứu thêm.
Lào tiếp tục công việc từ tháng 6/2011. Công ty Pöyry điều chỉnh thiết kế (lối cá đi, xả bùn cát); đơn vị phản biện độc lập CNR (Pháp) khuyến nghị nghiên cứu thêm.
Thi công bắt đầu tháng 3/2012, tạm dừng tháng 5/2012, rồi tổ chức lễ khởi công tháng 11/2012 sau khi sửa thiết kế. Nhà máy vận hành thương mại từ tháng 10/2019.
Tổ chức International Rivers ước tính khoảng 2.100 người phải tái định cư; WWF cảnh báo dự án đe doạ loài cá tra dầu khổng lồ.

Phân tích nguyên nhân theo chuẩn PMP

Các bên liên quan chịu tác động nằm ngoài biên giới quốc gia
Ngư dân Campuchia, nông dân đồng bằng sông Cửu Long chịu tác động về phù sa và nguồn cá nhưng không có quyền quyết định. Bản đồ quyền lực – mức độ quan tâm phải tính cả nhóm bị ảnh hưởng ở hạ lưu.
Tham vấn được hiểu là thủ tục, không phải tìm đồng thuận
Khi quy trình tham vấn kết thúc mà không đồng thuận và dự án vẫn đi tiếp, các bên phản đối thấy ý kiến của họ không thay đổi được gì. Mức độ tham gia thực tế bị đẩy về "phản đối".
Đánh giá tác động khu vực đến sau quyết định

Dengvaxia ở Philippines (2016–2019): chương trình tiêm vắc-xin sốt xuất huyết cho khoảng 800.000 học sinh và cuộc khủng hoảng niềm tin kéo theo dịch sởi

Năm 2016, Philippines là nước đầu tiên đưa vắc-xin sốt xuất huyết Dengvaxia vào chương trình tiêm chủng công cho học sinh, với kinh phí 3,5 tỷ peso. Tháng 11/2017, nhà sản xuất thông báo vắc-xin có thể làm bệnh nặng hơn ở người chưa từng nhiễm sốt xuất huyết. Chương trình bị dừng, các cuộc điều tra, khởi tố và tranh cãi công khai làm niềm tin vào vắc-xin sụt giảm; năm 2019, Philippines có hơn 31.000 ca sởi xác nhận và 415 ca tử vong. Bài học về quản lý bên liên quan trong chương trình y tế công.

0 0 023/10/2026

Số 488Quản lý Các bên liên quan

Volkswagen và bê bối khí thải diesel (2014–2017): phần mềm gian lận và cái giá của việc né tránh cơ quan quản lý

Năm 2014, một nghiên cứu độc lập phát hiện xe diesel Volkswagen thải NOx khi chạy trên đường cao gấp nhiều lần giới hạn. Hơn một năm sau, khi cơ quan quản lý doạ không chứng nhận xe đời 2016, hãng mới thừa nhận dùng phần mềm nhận biết lúc bị đo kiểm. Khoảng 11 triệu xe trên toàn thế giới bị ảnh hưởng, CEO từ chức và tổng chi phí vượt 33 tỷ USD tới năm 2020. Bài học về quản lý bên liên quan: cơ quan quản lý và khách hàng không phải là trở ngại để vượt qua.

0 0 022/10/2026

Số 201Quản lý Các bên liên quan

Digg v4 (2010): viết lại toàn bộ sản phẩm trong một lần ra mắt và cuộc nổi dậy của chính người dùng nòng cốt

Tháng 8/2010, mạng tin xã hội Digg ra mắt phiên bản 4 với nền tảng viết lại và nhiều tính năng quen thuộc bị gỡ bỏ. Người dùng nòng cốt tổ chức "ngày bỏ Digg", nhà xuất bản báo cáo lượng truy cập giới thiệu giảm, và lưu lượng mất hơn một phần tư chỉ sau một tháng. Phân tích dưới góc nhìn quản lý các bên liên quan: ai là người tạo ra giá trị của nền tảng, và họ được tham vấn đến đâu.

0 0 014/10/2026

Thuỷ điện Xayaburi (Lào): tham vấn trước của Uỷ hội sông Mê Kông không đạt đồng thuận, dự án vẫn được xây trên dòng chính

Bối cảnh thực tế

Phân tích nguyên nhân theo chuẩn PMP

Các bên liên quan chịu tác động nằm ngoài biên giới quốc gia

Tham vấn được hiểu là thủ tục, không phải tìm đồng thuận

Đánh giá tác động khu vực đến sau quyết định

Điều chỉnh thiết kế là phản hồi đúng nhưng muộn

Lẽ ra PM nên làm gì

Bước 1: Lập sổ đăng ký các bên liên quan theo lưu vực

Bước 2: Chia sẻ dữ liệu và nghiên cứu chung trước khi quyết định

Bước 3: Cam kết giảm thiểu có thể kiểm chứng

Bước 4: Đặt điểm quyết định gắn với kết quả tham vấn

PM Takeaway (Bài học rút ra)

Nguồn tham khảo

Trắc nghiệm tình huống PMP

Năm 2011, khi tham vấn MRC không đạt đồng thuận, nếu là đại diện chủ dự án bạn sẽ đề xuất gì?

Tình huống này hữu ích với bạn?

Bình luận (0)