Ôn PMP domain People: quy tắc nền (ground rules) của đội và cách xử lý khi có người vi phạm

Tình huống minh hoạ

Tình huống dưới đây là giả định, dùng để minh hoạ.

Đội triển khai hệ thống quản lý kho gồm 9 người, làm việc kết hợp (hybrid) giữa văn phòng Hà Nội và Đà Nẵng. Ngay tuần đầu, đội đã thống nhất điều lệ đội (team charter) với một số quy tắc nền:

• Họp đứng 9h00, không quá 15 phút, ai không dự được thì báo trước trên kênh chat của đội.
• Không giao việc trực tiếp qua tin nhắn riêng; mọi việc đi qua bảng công việc.
• Trong họp, không ngắt lời; tranh luận kỹ thuật thì đặt lịch riêng.
• Không trả lời tin nhắn công việc sau 21h00, trừ sự cố nghiêm trọng.

Tháng thứ hai, Tuấn — kỹ sư tích hợp giỏi nhất đội — bắt đầu nhắn riêng giao việc cho hai bạn mới lúc 22h–23h, và ngắt lời người khác trong họp đứng. Hai bạn mới ngại phản ánh. Một thành viên khác bức xúc, nói trong buổi retrospective: "Quy tắc là để cho người mới thôi à?"

Phân tích theo ECO 2026 và PMBOK® Guide

Quy tắc nền nằm ở đâu trong ECO 2026

Trong ECO 2026, nhiệm vụ Quản lý xung đột (Manage conflicts) của domain People gồm, ngoài việc nhận diện nguồn xung đột, phân tích bối cảnh và thực hiện chiến lược giải quyết đã thống nhất, còn hai hoạt động trực tiếp về quy tắc nền:

1. Tạo môi trường khuyến khích tuân thủ các quy tắc nền chung.
2. Quản lý và khắc phục các trường hợp vi phạm quy tắc nền.

Như vậy ECO coi quy tắc nền là công cụ phòng ngừa xung đột, và vi phạm quy tắc nền là một nguồn xung đột cần được xử lý — không phải chuyện kỷ luật hành chính.

Theo PMBOK® Guide

• PMBOK 6: điều lệ đội (team charter) là đầu ra của quy trình 9.1 Plan Resource Management, ghi giá trị của đội, thoả thuận giao tiếp, tiêu chí ra quyết định, quy trình giải quyết xung đột, nguyên tắc họp... Quy tắc nền được thiết lập sớm và áp dụng cho mọi thành viên; khi được thực thi nhất quán, chúng giảm hiểu lầm và tăng năng suất.
• PMBOK 7, lĩnh vực hiệu suất Đội: đội tự xây dựng thoả thuận làm việc (working agreements) thay vì nhận quy định áp đặt; người lãnh đạo giúp đội giữ các thoả thuận đó.
• Scrum Guide 2020 nêu năm giá trị: cam kết, tập trung, cởi mở, tôn trọng, can đảm. Quy tắc nền tốt thường là cách cụ thể hoá các giá trị này.
• Bộ quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp của PMI (bản 2025) có các giá trị trách nhiệm, tôn trọng, công bằng, trung thực. Áp dụng quy tắc khác nhau cho "người giỏi" và "người mới" là vấn đề công bằng.