Phân hệ PM Study
  • Tình huốngTình huống thực chiến
  • Kịch bảnRa quyết định tình huống
  • Biểu mẫuKho biểu mẫu tải về
  • Thẻ ghi nhớHọc thuật ngữ PMP
  • Công cụMáy tính EVM, PERT, dự phòng
  • Hỏi đápHỏi đáp & thảo luận
  • Thử tháchMỗi ngày một câu hỏi PMP
  • Lý thuyếtBài học PMBOK 8 & ECO 2026
  • Luyện thiThi thử & ôn tập PMP
  • Bài viếtThư viện bài viết PMP
PM Study
Trang chủLý thuyếtTình huốngLuyện thiBiểu mẫuHỏi đáp
6 chuyên mụcXem tất cả bài viết →
  • Quản lý các bên liên quanTình huống về kỳ vọng, giao tiếp và gắn kết stakeholder.
  • Lãnh đạo & đội nhómXây dựng, dẫn dắt và giải quyết xung đột trong đội dự án.
  • Kế hoạch & tiến độLập kế hoạch, ước lượng, nén tiến độ và kiểm soát baseline.
  • Rủi ro & thay đổiNhận diện, ứng phó rủi ro và kiểm soát thay đổi phạm vi.
  • Agile & HybridLựa chọn và vận hành cách tiếp cận Agile, Predictive, Hybrid.
  • Luyện thi PMPChiến lược ôn tập và mẹo xử lý câu hỏi tình huống PMP.
Công cụBài viết
Trang chủLý thuyếtTình huốngLuyện thiBiểu mẫuHỏi đápChuyên mụcCông cụBài viết
/
PM Study

Học quản lý dự án và ôn thi PMP bằng tiếng Việt: lý thuyết PMBOK® Guide 8, tình huống thực tế và đề luyện thi theo ECO 2026.

Chuyên mục

  • Quản lý các bên liên quan
  • Lãnh đạo & đội nhóm
  • Kế hoạch & tiến độ
  • Rủi ro & thay đổi
  • Agile & Hybrid
  • Luyện thi PMP

Tài nguyên

  • Project Management Institute (PMI)
  • PMP Exam Content Outline
  • The Scrum Guide
  • PMI Vietnam Chapter

PM Study

  • Tất cả bài viết
  • Bài viết nổi bật
© 2026 PM StudyPMP® và PMBOK® là nhãn hiệu đã đăng ký của Project Management Institute.Phiên bản 1.12.1
  1. /Luyện thi PMP
  2. /Ôn PMP domain Uncertainty: phân biệt rủi ro, vấn…
Luyện thi PMP· Domain: Sự không chắc chắn (rủi ro)

Ôn PMP domain Uncertainty: phân biệt rủi ro, vấn đề và chọn chiến lược ứng phó đúng

Rủi ro hay vấn đề? Contingency reserve hay management reserve? Hệ thống chiến lược ứng phó threat và opportunity theo PMBOK® 7 cùng câu hỏi tự luyện có giải thích.

HP
Nguyễn Thu Hà, PMP
15/07/2026
6 phút đọc 0 0
Ôn PMP domain Uncertainty: phân biệt rủi ro, vấn đề và chọn chiến lược ứng phó đúng

Tình huống minh hoạ

Dự án lắp đặt hệ thống camera an ninh cho một khu công nghiệp (bối cảnh giả định) đang ở tuần thứ sáu. Cùng lúc xảy ra ba chuyện:

  1. Risk register đã ghi nhận rủi ro "nhà cung cấp chính giao thiết bị trễ do khan hiếm linh kiện", kèm kế hoạch dự phòng: mua từ nhà cung cấp thứ hai với giá cao hơn, chi từ contingency reserve. Hôm nay nhà cung cấp chính báo trễ ba tuần.
  2. Mưa lớn làm ngập hầm cáp, một sự kiện chưa có trong risk register.
  3. Bộ phận kinh doanh cho biết một doanh nghiệp khác trong khu có thể ký thêm hợp đồng nếu hạng mục cổng chính hoàn thành sớm để họ tham quan.

Phân tích theo PMBOK® Guide

Rủi ro và vấn đề

  • Rủi ro (risk): sự kiện hoặc điều kiện không chắc chắn; nếu xảy ra sẽ tác động tích cực hoặc tiêu cực tới mục tiêu dự án.
  • Vấn đề (issue): điều kiện hoặc tình huống hiện tại có thể ảnh hưởng tới mục tiêu dự án. Rủi ro đã xảy ra trở thành vấn đề và được theo dõi trong issue log.

Chiến lược ứng phó

Với mối đe doạ (threat)Với cơ hội (opportunity)
Avoid: loại bỏ nguyên nhân hoặc thay đổi kế hoạch để tránhExploit: hành động để chắc chắn nắm được cơ hội
Escalate: chuyển lên cấp phù hợp khi vượt phạm vi hoặc thẩm quyền dự ánEscalate: tương tự
Transfer: chuyển trách nhiệm cho bên thứ ba, ví dụ bảo hiểm, hợp đồngShare: hợp tác với bên thứ ba để cùng nắm cơ hội
Mitigate: giảm xác suất hoặc tác độngEnhance: tăng xác suất hoặc tác động tích cực
Accept: chấp nhận, chủ động (lập dự phòng) hoặc thụ độngAccept: chấp nhận nếu xảy ra mà không theo đuổi chủ động

Hai loại dự phòng

  • Contingency reserve: thời gian hoặc chi phí dành cho các rủi ro đã nhận diện; nằm trong baseline chi phí, được sử dụng theo kế hoạch quản lý rủi ro.
  • Management reserve: dành cho các tình huống chưa nhận diện được; nằm ngoài baseline chi phí nhưng trong ngân sách dự án. Việc sử dụng cần phê duyệt theo quy định quản trị; khi dùng management reserve, khoản đó được bổ sung vào baseline chi phí thông qua thay đổi được phê duyệt.

Workaround, rủi ro thứ cấp và rủi ro tồn dư

Tình huống liên quan

Luyện thi PMPĐội dự án

Ôn PMP domain People: "phát triển tầm nhìn chung" và cách tìm gốc rễ khi đội hiểu sai tầm nhìn

Nhiệm vụ đầu tiên của domain People trong ECO 2026 là phát triển tầm nhìn chung. Đề thi không hỏi bạn viết câu tầm nhìn hay đến đâu, mà hỏi bạn làm gì khi đội và stakeholder hiểu tầm nhìn mỗi người một kiểu. Bốn hoạt động cần nắm, cách nhận diện đáp án đúng và các bẫy thường gặp.

Ngày đăng: 01/10/2026Lượt xem: 1Bình luận: 0
Rủi ro & thay đổiSự không chắc chắn (rủi ro)

Thiết bị y tế nhập khẩu đội giá vì tỷ giá: quản lý rủi ro tài chính trong dự án bệnh viện

Ngân sách mua thiết bị chẩn đoán hình ảnh được lập bằng VND, nhưng giá chào bằng USD. Khi tỷ giá biến động, dự án bệnh viện đứng trước nguy cơ thiếu vốn. Cách nhận diện, định lượng và ứng phó rủi ro tỷ giá.

Ngày đăng: 01/10/2026Lượt xem: 1Bình luận: 0
Luyện thi PMPĐo lường

Dạng bài tính toán hay gặp trong đề PMP: float, PERT và EVM giải từng bước

Câu tính toán trong đề PMP không nhiều nhưng dễ mất điểm vì nhầm công thức hoặc đọc sai đề. Ôn ba dạng hay gặp – float trên mạng lịch trình, ước lượng PERT và các chỉ số EVM – với ví dụ giải chi tiết.

Ngày đăng: 29/09/2026Lượt xem: 2Bình luận: 0
Rủi ro & thay đổiSự không chắc chắn (rủi ro)

Nhà cung cấp chính phá sản giữa dự án: kế hoạch ứng phó rủi ro

Khi rủi ro đã xảy ra thành sự cố: phân biệt contingency plan, workaround và cách dùng management reserve đúng quy trình.

Ngày đăng: 17/09/2026Lượt xem: 725Bình luận: 2Đánh giá: 5.0

Các thuật ngữ sau được định nghĩa trong PMBOK® Guide – Sixth Edition và vẫn hay gặp khi ôn thi:

  • Workaround: phản ứng tức thời, tạm thời cho một vấn đề chưa có phương án ứng phó lập trước, hoặc phương án đã lập không hiệu quả. Workaround khác với việc thực hiện kế hoạch ứng phó đã chuẩn bị sẵn.
  • Rủi ro thứ cấp (secondary risk): rủi ro phát sinh trực tiếp do thực hiện một phương án ứng phó rủi ro.
  • Rủi ro tồn dư (residual risk): rủi ro còn lại sau khi đã thực hiện phương án ứng phó.

Không chỉ là rủi ro

Performance domain Uncertainty của PMBOK® 7 còn bàn về sự mơ hồ (ambiguity), tính phức tạp (complexity) và tính biến động (volatility), với các cách ứng phó chung như thu thập thêm thông tin, chuẩn bị cho nhiều kết quả, set-based design và xây dựng khả năng chống chịu (resilience). Trong thực hành Agile, rủi ro thường được xử lý bằng cách đưa hành động ứng phó vào backlog và dùng các thử nghiệm ngắn có timebox (spike) để giảm sự không chắc chắn từ sớm.

Cách xử lý đề xuất

  1. Nhà cung cấp trễ (rủi ro đã nhận diện đã xảy ra): thực hiện kế hoạch ứng phó đã định, dùng contingency reserve theo kế hoạch; cập nhật risk register và issue log; thông báo các bên theo kế hoạch truyền thông.
  2. Ngập hầm cáp (chưa nhận diện, đã xảy ra nên là vấn đề): dùng workaround để hạn chế thiệt hại ngay, ghi vào issue log, đánh giá tác động; nếu cần dùng management reserve thì đi theo quy trình phê duyệt và kiểm soát thay đổi.
  3. Cơ hội hợp đồng mới: hợp đồng mới nằm ngoài phạm vi dự án nên escalate cho sponsor và bộ phận kinh doanh; trong phạm vi dự án, có thể enhance bằng cách ưu tiên hoàn thành sớm hạng mục cổng chính, sau khi đánh giá tác động và qua kiểm soát thay đổi nếu ảnh hưởng tới baseline.
  4. Rà soát rủi ro thứ cấp, rủi ro tồn dư và cập nhật tài liệu: việc chuyển sang nhà cung cấp thứ hai là phương án ứng phó, có thể kéo theo rủi ro thứ cấp về chất lượng hoặc tương thích thiết bị; đánh giá phần rủi ro tiến độ còn lại sau ứng phó; bổ sung rủi ro thời tiết vào risk register và cập nhật lessons learned register.

Góc nhìn đề thi PMP

Các câu dưới đây là câu hỏi tự luyện do PM Study soạn để luyện tư duy, không phải câu hỏi trong đề thi thật và không trích từ ngân hàng câu hỏi của PMI. Đáp án được giải thích theo PMBOK® Guide.

Câu 1. Một rủi ro đã nhận diện xảy ra và đã có kế hoạch ứng phó. PM nên làm gì trước tiên?

  • A. Họp toàn đội để nhận diện lại rủi ro.
  • B. Thực hiện kế hoạch ứng phó đã định.
  • C. Xin sponsor dùng management reserve.
  • D. Tạo yêu cầu thay đổi để cập nhật baseline.

Đáp án: B. Kế hoạch đã chuẩn bị sẵn cho đúng tình huống này. C nhầm loại dự phòng; A và D chưa cần thiết ở bước đầu.

Câu 2. Nhóm dự án nhận diện một rủi ro: quy định mới đang được dự thảo có thể ảnh hưởng tới toàn bộ danh mục sản phẩm của công ty, vượt ngoài phạm vi và thẩm quyền của dự án. Chiến lược ứng phó nào phù hợp nhất?

  • A. Mitigate.
  • B. Accept.
  • C. Escalate.
  • D. Avoid.

Đáp án: C. Rủi ro nằm ngoài phạm vi và thẩm quyền của dự án nên cần chuyển lên cấp phù hợp, ví dụ cấp chương trình, danh mục hoặc tổ chức. A, B, D đều là chiến lược do dự án tự xử lý, không phù hợp khi rủi ro vượt thẩm quyền của PM.

Câu 3. Trong dự án Agile, đội chưa chắc giải pháp kỹ thuật mới đáp ứng được tải dự kiến. Cách làm nào phù hợp nhất?

  • A. Ghi vào risk register và chờ kiểm thử cuối dự án.
  • B. Đưa một spike có timebox vào backlog để thử nghiệm sớm.
  • C. Chọn ngay giải pháp cũ cho an toàn.
  • D. Yêu cầu sponsor quyết định.

Đáp án: B. Thử nghiệm sớm giúp giảm sự không chắc chắn trước khi đầu tư lớn; A để rủi ro tồn tại quá lâu.

Bài học rút ra

  • Phân biệt rõ rủi ro (chưa xảy ra) và vấn đề (đã xảy ra) giúp chọn đúng hành động: rủi ro đã nhận diện xảy ra thì thực hiện kế hoạch ứng phó đã lập; sự kiện chưa lường trước thì dùng workaround rồi phân tích và cập nhật tài liệu.
  • Contingency reserve cho rủi ro đã biết, management reserve cho điều chưa biết; đừng quên rằng quản lý sự không chắc chắn gồm cả việc nắm bắt cơ hội.

Tài liệu tham khảo

  • PMBOK® Guide – Seventh Edition, PMI, 2021: Uncertainty Performance Domain.
  • A Guide to the Project Management Body of Knowledge (PMBOK® Guide) – Sixth Edition, PMI, 2017: Project Risk Management, Glossary.
  • Agile Practice Guide, PMI & Agile Alliance, 2017.
#pmp-exam#risk#uncertainty#contingency-reserve

Biểu mẫu tải về

  • Mẫu sổ đăng ký rủi ro (Asana)Bảng theo dõi từng rủi ro với mô tả, xác suất, mức tác động, người phụ trách (risk owner), chiến lược và hành động ứng phó, trạng thái. Dùng để luyện cách ghi rủi ro "có thể xảy ra" tách khỏi vấn đề "đã xảy ra" và gắn đúng chiến lược ứng phó. Trực tuyến (Asana).asana.com · 0 lượt mở
    Mở liên kết
  • Bộ mẫu theo dõi vấn đề – Issue Tracking (Smartsheet)Bộ mẫu nhật ký vấn đề (issue log) ghi mô tả, mức ưu tiên, người xử lý, hạn giải quyết và trạng thái. Dùng khi rủi ro đã thành hiện thực: chuyển sang issue log, giao người xử lý và theo dõi tới khi đóng. Excel, Google Sheets.smartsheet.com · 0 lượt mở
    Mở liên kết
  • Mẫu buổi pre-mortem nhận diện rủi ro (Miro)Bảng trắng cho buổi "khám nghiệm trước": cả đội giả định dự án đã thất bại rồi liệt kê nguyên nhân có thể dẫn tới thất bại đó. Dùng để nhận diện rủi ro sớm trước khi lập kế hoạch ứng phó, giảm thiên kiến lạc quan. Trực tuyến (Miro).miro.com · 0 lượt mở
    Mở liên kết
  • Mẫu phân tích SWOT (Miro)Bảng bốn ô điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức. Phân tích SWOT là một kỹ thuật nhận diện rủi ro: điểm yếu gợi ra mối đe doạ (threat), điểm mạnh giúp khai thác cơ hội (opportunity). Dùng để nhớ rằng rủi ro có cả hai chiều tích cực và tiêu cực. Trực tuyến (Miro).miro.com · 0 lượt mở
    Mở liên kết
  • Mẫu phân tích 5 Whys tìm nguyên nhân gốc (Miro)Khung hỏi "tại sao" liên tiếp để đi từ triệu chứng tới nguyên nhân gốc (root cause) của một vấn đề. Dùng khi xử lý issue: phân tích nguyên nhân trước khi hành động, đúng tinh thần đề PMP, và cập nhật rủi ro tương tự cho các phần việc khác. Trực tuyến (Miro).miro.com · 0 lượt mở
    Mở liên kết

Trắc nghiệm tình huống PMP

Câu 1/5
Dự án lắp camera an ninh cho khu công nghiệp đang ở tuần thứ sáu. Mưa lớn bất ngờ làm ngập hầm cáp, một sự kiện chưa từng được ghi trong risk register. Thiết bị trong hầm có nguy cơ hỏng nếu nước tiếp tục dâng. PM nên làm gì ĐẦU TIÊN?

Bạn chọn phương án nào?

Dự án camera an ninh khu công nghiệp đang xử lý nhà cung cấp giao trễ và hầm cáp bị ngập. Bộ phận kinh doanh báo một doanh nghiệp khác có thể ký thêm hợp đồng nếu cổng chính hoàn thành sớm để họ tham quan. Nếu là PM, bạn ứng phó cơ hội này thế nào?

Bài viết hữu ích? Chia sẻ cho đồng nghiệp nhé!

Đánh giá bài viết

Bình luận

Mục lục

Tình huống minh hoạPhân tích theo PMBOK® GuideCách xử lý đề xuấtGóc nhìn đề thi PMPBài học rút raTài liệu tham khảoBiểu mẫu tải vềTrắc nghiệmBình chọn
Quảng cáoBộ đề thi thử PMP (mẫu)
Quảng cáoTemplate quản lý dự án (mẫu)