Nhận xét của Ban biên tập (đây là phân tích quản lý dự án, không phải tư vấn pháp lý — điều khoản cụ thể phụ thuộc hợp đồng và luật áp dụng):
1. Bất khả kháng hay rủi ro thông thường? Nhìn chung, điều khoản bất khả kháng miễn trách nhiệm khi một sự kiện bất thường, ngoài tầm kiểm soát của các bên, ngăn cản việc thực hiện hợp đồng. Mưa thông thường có thể dự đoán được thường không được coi là bất khả kháng; lũ quét hoặc thời tiết cực đoan thì nhiều khả năng được coi là bất khả kháng. Trường hợp ở giữa phải đánh giá theo câu chữ hợp đồng, luật áp dụng và mức độ "có thể lường trước". Câu hỏi then chốt: đợt mưa này có vượt xa mức thông thường của mùa mưa tại địa phương không? Số liệu khí tượng là bằng chứng khách quan nên dùng.
2. PM nên xử lý thế nào:
- Thu thập dữ kiện: nhật ký công trường, số liệu khí tượng, biên bản hiện trường, hạng mục bị ảnh hưởng thực sự (có nằm trên đường găng không?).
- Phân tích tác động thực: không phải mọi ngày mưa đều làm trễ tổng tiến độ; chỉ những ngày ảnh hưởng tới hoạt động găng mới làm dịch ngày hoàn thành.
- Tách hai câu hỏi: gia hạn thời gian (thường dễ thống nhất hơn nếu có bằng chứng) và bù chi phí (phụ thuộc phân bổ rủi ro trong hợp đồng).
- Đàm phán trên cơ sở hợp đồng và dữ kiện, giữ quan hệ hợp tác. Nguyên tắc stewardship và gắn kết các bên liên quan trong PMBOK 7 nhắc rằng thắng một tranh chấp mà mất sự hợp tác của nhà thầu thường là thua cả dự án.
- Nếu không thống nhất, đi theo cơ chế giải quyết tranh chấp trong hợp đồng — không để công trường ngừng trệ vì tranh luận.
3. Lần sau:
- Trong kế hoạch: lập lịch tránh làm hạng mục nhạy cảm thời tiết (đào móng, đổ bê tông lớn) vào cao điểm mùa mưa; tính số "ngày thời tiết xấu dự kiến" vào thời lượng dựa trên dữ liệu nhiều năm; giữ dự phòng tiến độ.
- Trong hợp đồng: định nghĩa rõ ngưỡng thời tiết bất thường (ví dụ vượt mức bình quân nhiều năm theo trạm khí tượng gần nhất), thủ tục thông báo và cách tính gia hạn.
- Trong sổ rủi ro: thời tiết là rủi ro đã biết — cần chủ sở hữu và kế hoạch ứng phó (che chắn, thoát nước tạm, phương án thi công thay thế).
Ngay cả những công trình nổi tiếng cũng từng chậm vì thời tiết: hồ sơ lịch sử Nhà hát Opera Sydney ghi nhận thời tiết xấu là một trong các nguyên nhân khiến công trình chậm gần một năm ngay ở giai đoạn đầu.
Nguồn: