Số 191Quản lý Mua sắm

Hợp đồng PFI mở rộng đường vành đai M25 (Anh): chậm 18 tháng, ký đúng đỉnh khủng hoảng tín dụng và thêm 660 triệu bảng

Năm 2009, Highways Agency ký hợp đồng tư nhân tài trợ 30 năm với Connect Plus để mở rộng và vận hành đường vành đai M25. NAO cho rằng hợp đồng lẽ ra có thể đạt giá trị đồng tiền tốt hơn đáng kể: chậm trễ khiến chi phí tài chính tăng mạnh, và giải pháp rẻ hơn — chạy xe trên làn dừng khẩn cấp — không được cân nhắc nghiêm túc vì đặc tả đã khoá vào "mở rộng đường".

Nguyễn Thu Hà, PMP

12/07/2026

4 phút đọc 0

Bình luận0

Bối cảnh thực tế

M25 là đường vành đai dài khoảng 125 dặm quanh London, thường xuyên ùn tắc. Năm 2003, chính phủ quyết định mở rộng M25; năm 2005, Highways Agency (cơ quan quản lý đường cao tốc thuộc Bộ Giao thông) mời thầu một hợp đồng PFI (private finance initiative — tư nhân thiết kế, xây dựng, tài trợ và vận hành) với đặc tả chỉ cho phương án mở rộng.

Tháng 5/2009, hợp đồng 30 năm được ký với Connect Plus (liên danh Balfour Beatty, Skanska, Atkins, Egis): mở rộng khoảng 40 dặm, cải tạo hầm Hatfield, vận hành và bảo trì M25. Giá trị hiện tại của hợp đồng là 3,4 tỷ bảng. Báo cáo của NAO chỉ ra:

Kế hoạch 2004 dự kiến khởi công tháng 5/2007; chậm trễ trong chuẩn bị và thực hiện mua sắm cộng thêm khoảng 18 tháng, khiến hợp đồng được ký đúng lúc khủng hoảng tín dụng.
Giá trị hiện tại tăng từ 2,7 tỷ bảng (5/2008) lên 3,4 tỷ bảng khi ký, chủ yếu do chi phí vay cao hơn — thêm khoảng 660 triệu bảng.
Năm 2007, một nhà thầu muốn chào phương án chạy xe trên làn dừng khẩn cấp (hard shoulder running). Vì đặc tả 2005 chỉ ghi "mở rộng" và do lo ngại khiếu kiện, cơ quan quyết định không xem xét phương án này.
NAO ước tính phương án làn dừng khẩn cấp mua sắm theo cách truyền thống có thể tiết kiệm từ 400 triệu đến 1,1 tỷ bảng (dù đem lại ít lợi ích hơn mở rộng).
Mô hình chi phí chuẩn của cơ quan cao hơn hồ sơ dự thầu 27–43% nhưng không ai phân tích vì sao chênh lệch.
Cơ quan chi khoảng 80 triệu bảng cho tư vấn (7,5% giá trị vốn) và bị NAO nhận xét là quá phụ thuộc tư vấn.

Phân tích nguyên nhân theo chuẩn PMP

Đặc tả giải pháp thay vì đặc tả đầu ra
Hợp đồng PFI thường mô tả đầu ra cần đạt (giảm ùn tắc, độ tin cậy thời gian di chuyển) để bên bán đề xuất giải pháp. Ở M25, tài liệu mua sắm khoá vào "mở rộng đường", nên khi một giải pháp rẻ hơn xuất hiện, bên mua không còn đường hợp pháp để xem xét. Đây là lỗi trong Lập kế hoạch quản lý mua sắm (Plan Procurement Management) khi viết tuyên bố công việc mua sắm (procurement statement of work).
Chậm trễ kéo dài thời gian phơi nhiễm rủi ro thị trường

Hợp đồng PFI mở rộng đường vành đai M25 (Anh): chậm 18 tháng, ký đúng đỉnh khủng hoảng tín dụng và thêm 660 triệu bảng

Bối cảnh thực tế

Phân tích nguyên nhân theo chuẩn PMP

Đặc tả giải pháp thay vì đặc tả đầu ra

Chậm trễ kéo dài thời gian phơi nhiễm rủi ro thị trường

Ước tính độc lập không được dùng để hiểu thị trường

Thử nghiệm chậm làm mất phương án

Lẽ ra PM nên làm gì

Bước 1: Viết yêu cầu theo đầu ra và cho phép phương án thay thế

Bước 2: Đặt ngưỡng xem xét lại khi môi trường thị trường thay đổi

Bước 3: Phân tích chênh lệch giữa ước tính độc lập và hồ sơ dự thầu

Bước 4: Giữ năng lực thương mại cốt lõi trong tổ chức

PM Takeaway (Bài học rút ra)

Nguồn tham khảo

Trắc nghiệm tình huống PMP

Nếu là PM của Highways Agency cuối năm 2008, khi chi phí tài chính tăng vọt và dữ liệu thử nghiệm làn dừng khẩn cấp đã khả quan, bạn chọn hướng nào?

Tình huống này hữu ích với bạn?

Bình luận (0)