Số 317Quản lý Mua sắm

Kit xét nghiệm Việt Á (Việt Nam): chỉ định thầu rút gọn trong dịch COVID-19, giá 470.000 đồng/test và hồ sơ thầu được "hợp thức" sau khi đã giao hàng

Trong dịch COVID-19, kit xét nghiệm thuộc diện chỉ định thầu rút gọn. Công ty Việt Á bị cáo buộc giao hàng trước rồi cùng lãnh đạo CDC nhiều tỉnh hợp thức hồ sơ, dùng công ty liên quan lập báo giá, nâng giá khoảng 45% và chi "hoa hồng" gần 800 tỷ đồng. Kit được bán cho 62 tỉnh, thành với doanh thu gần 4.000 tỷ đồng. Bài học về kiểm soát mua sắm khẩn cấp.

Nguyễn Thu Hà, PMP

11/09/2025

4 phút đọc 0

Bình luận0

Bối cảnh thực tế

Đầu năm 2020, Bộ Khoa học và Công nghệ phê duyệt đề tài cấp quốc gia chế tạo bộ kit xét nghiệm COVID-19 do Học viện Quân y chủ trì, có thành viên của Công ty Việt Á tham gia, kinh phí gần 19 tỷ đồng. Sau khi kit được cấp phép, kết quả được chuyển cho Việt Á sản xuất và bán. Để đáp ứng dịch bệnh, kit xét nghiệm thuộc danh mục được áp dụng chỉ định thầu rút gọn.

Theo thông tin của cơ quan điều tra được VnExpress, Tuổi Trẻ, Nhân Dân đưa tin (đây là cáo buộc cho tới khi toà xét xử):

Việt Á chủ động cung ứng kit trước, sau đó cùng lãnh đạo CDC các địa phương "hợp thức" hồ sơ chỉ định thầu: dùng công ty liên danh, công ty con lập hồ sơ chào hàng, nâng khống giá thiết bị và chi phí nguyên vật liệu.
Giá được định ở mức 470.000 đồng/test, cao hơn khoảng 45%; Bộ Y tế từng có công văn giới thiệu sản phẩm với mức giá này.
Ở Hải Dương, 5 hợp đồng trị giá 151 tỷ đồng, kèm khoản chi ngoài hợp đồng gần 30 tỷ đồng cho giám đốc CDC; ở Bắc Giang, hợp đồng hơn 148 tỷ đồng kèm 44 tỷ đồng chi ngoài hợp đồng.
Kit được bán cho CDC và cơ sở y tế của 62 tỉnh, thành với doanh thu gần 4.000 tỷ đồng; tổng "hoa hồng" gần 800 tỷ đồng. Doanh thu của Việt Á năm 2020 tăng hơn 6 lần so với 2019.
Hơn 60 bị can bị khởi tố, trong đó có hai cựu bộ trưởng. Tại phiên toà đầu năm 2024 với 38 bị cáo, thiệt hại cho ngân sách nhà nước được xác định hơn 400 tỷ đồng.

Phân tích nguyên nhân theo chuẩn PMP

Mua sắm khẩn cấp bỏ qua ước tính độc lập
Chỉ định thầu rút gọn rút ngắn thủ tục nhưng không bỏ được nhu cầu ước tính độc lập (independent cost estimate). Khi bên mua không có giá tham chiếu từ chi phí sản xuất hay thị trường, mức giá do người bán và công văn giới thiệu đưa ra trở thành mặc định.
Báo giá cạnh tranh giả tạo
Các báo giá đến từ công ty liên quan đến chính người bán không tạo ra cạnh tranh thực. Quy trình Tiến hành mua sắm (Conduct Procurements) cần kiểm tra tính độc lập của các bên chào giá, không chỉ đếm đủ số lượng báo giá.

Số 317Quản lý Mua sắm

Kit xét nghiệm Việt Á (Việt Nam): chỉ định thầu rút gọn trong dịch COVID-19, giá 470.000 đồng/test và hồ sơ thầu được "hợp thức" sau khi đã giao hàng

Nguyễn Thu Hà, PMP

11/09/2025

4 phút đọc 0

Bình luận0

Bối cảnh thực tế

Theo thông tin của cơ quan điều tra được VnExpress, Tuổi Trẻ, Nhân Dân đưa tin (đây là cáo buộc cho tới khi toà xét xử):

Việt Á chủ động cung ứng kit trước, sau đó cùng lãnh đạo CDC các địa phương "hợp thức" hồ sơ chỉ định thầu: dùng công ty liên danh, công ty con lập hồ sơ chào hàng, nâng khống giá thiết bị và chi phí nguyên vật liệu.
Giá được định ở mức 470.000 đồng/test, cao hơn khoảng 45%; Bộ Y tế từng có công văn giới thiệu sản phẩm với mức giá này.
Ở Hải Dương, 5 hợp đồng trị giá 151 tỷ đồng, kèm khoản chi ngoài hợp đồng gần 30 tỷ đồng cho giám đốc CDC; ở Bắc Giang, hợp đồng hơn 148 tỷ đồng kèm 44 tỷ đồng chi ngoài hợp đồng.
Kit được bán cho CDC và cơ sở y tế của 62 tỉnh, thành với doanh thu gần 4.000 tỷ đồng; tổng "hoa hồng" gần 800 tỷ đồng. Doanh thu của Việt Á năm 2020 tăng hơn 6 lần so với 2019.
Hơn 60 bị can bị khởi tố, trong đó có hai cựu bộ trưởng. Tại phiên toà đầu năm 2024 với 38 bị cáo, thiệt hại cho ngân sách nhà nước được xác định hơn 400 tỷ đồng.

Phân tích nguyên nhân theo chuẩn PMP

Mua sắm khẩn cấp bỏ qua ước tính độc lập
Chỉ định thầu rút gọn rút ngắn thủ tục nhưng không bỏ được nhu cầu ước tính độc lập (independent cost estimate). Khi bên mua không có giá tham chiếu từ chi phí sản xuất hay thị trường, mức giá do người bán và công văn giới thiệu đưa ra trở thành mặc định.
Báo giá cạnh tranh giả tạo
Các báo giá đến từ công ty liên quan đến chính người bán không tạo ra cạnh tranh thực. Quy trình Tiến hành mua sắm (Conduct Procurements) cần kiểm tra tính độc lập của các bên chào giá, không chỉ đếm đủ số lượng báo giá.

Kit xét nghiệm Việt Á (Việt Nam): chỉ định thầu rút gọn trong dịch COVID-19, giá 470.000 đồng/test và hồ sơ thầu được "hợp thức" sau khi đã giao hàng

Bối cảnh thực tế

Phân tích nguyên nhân theo chuẩn PMP

Mua sắm khẩn cấp bỏ qua ước tính độc lập

Báo giá cạnh tranh giả tạo

Kit xét nghiệm Việt Á (Việt Nam): chỉ định thầu rút gọn trong dịch COVID-19, giá 470.000 đồng/test và hồ sơ thầu được "hợp thức" sau khi đã giao hàng

Bối cảnh thực tế

Phân tích nguyên nhân theo chuẩn PMP

Mua sắm khẩn cấp bỏ qua ước tính độc lập

Báo giá cạnh tranh giả tạo

Giao hàng trước, hợp đồng sau

Xung đột lợi ích không được kiểm soát

Lẽ ra PM nên làm gì

Bước 1: Lập giá trần dựa trên chi phí hợp lý

Bước 2: Kiểm soát chỉ định thầu khẩn cấp theo mức độ

Bước 3: Mua tập trung có đàm phán giá

Bước 4: Công khai hợp đồng và hậu kiểm

PM Takeaway (Bài học rút ra)

Nguồn tham khảo

Trắc nghiệm tình huống PMP

Nếu là giám đốc CDC một tỉnh năm 2020, khi cần kit xét nghiệm gấp và chỉ có một sản phẩm trong nước được giới thiệu, bạn chọn hướng nào?

Tình huống này hữu ích với bạn?

Bình luận (0)

Mua sắm khẩn cấp bỏ qua ước tính độc lập

Báo giá cạnh tranh giả tạo

Mua sắm khẩn cấp bỏ qua ước tính độc lập

Báo giá cạnh tranh giả tạo

Giao hàng trước, hợp đồng sau

Xung đột lợi ích không được kiểm soát

Bước 1: Lập giá trần dựa trên chi phí hợp lý

Bước 2: Kiểm soát chỉ định thầu khẩn cấp theo mức độ

Bước 3: Mua tập trung có đàm phán giá

Bước 4: Công khai hợp đồng và hậu kiểm

Trắc nghiệm tình huống PMP

Nếu là giám đốc CDC một tỉnh năm 2020, khi cần kit xét nghiệm gấp và chỉ có một sản phẩm trong nước được giới thiệu, bạn chọn hướng nào?

Tình huống này hữu ích với bạn?

Bình luận (0)

Tình huống cùng lĩnh vực

Novopay (New Zealand): hệ thống lương cho khoảng 90.000 nhân viên trường học và năng lực quản lý hợp đồng của bên mua

Hertz kiện Accenture: 32 triệu USD cho dự án website và ứng dụng di động, đồng hồ go-live trượt hai lần rồi bị chấm dứt hợp đồng

Munich LiMux: gần 15.000 máy tính chuyển sang Linux rồi quay lại Windows, và câu hỏi về khoá nhà cung cấp và tổ chức