Khởi công tháng 9/2010 với mốc hoàn thành 2015, tuyến đường sắt đô thị số 3 Hà Nội liên tục xin lùi tiến độ sang 2018, 2022 rồi 2027. Đoạn trên cao 8,5 km chỉ vận hành từ 8/8/2024; đoạn ngầm còn dang dở. Giải phóng mặt bằng, di dời hạ tầng, khác biệt giữa hợp đồng FIDIC và pháp luật trong nước, tranh chấp gia hạn với nhà thầu quốc tế là các nguyên nhân chính.
Mốc 2015 → 2018 → 2022 → 2027 cho thấy đường cơ sở mới được đặt mà nguyên nhân gốc chưa được giải quyết. Đổi mốc phải đi cùng phân tích nguyên nhân và kế hoạch xử lý ràng buộc.
Bàn giao mặt bằng chậm là lỗi phía chủ đầu tư theo hợp đồng, dẫn đến yêu cầu gia hạn và bồi thường (claim). Quản lý tiến độ và quản lý hợp đồng gắn chặt với nhau.
Chỉ phát hành gói thi công khi mặt bằng đã bàn giao được, hoặc chia gói theo đoạn có mặt bằng sẵn sàng để tránh nhà thầu ngồi chờ.
Kiểm tra mức sẵn sàng của từng đoạn tuyến:
Mặt bằng đã thu hồi, hạ tầng kỹ thuật đã di dời, cơ chế pháp lý rõ: được ký hợp đồng và ra lệnh khởi công.
Còn ít hộ chưa thoả thuận, đã có phương án pháp lý: ký hợp đồng với mốc bàn giao từng phần và dự phòng thời gian.
Chưa có cơ chế cho nhà bị ảnh hưởng hoặc quy chuẩn còn thiếu: chưa phát hành gói thầu.
Lập ma trận đối chiếu điều kiện hợp đồng quốc tế với quy định về vốn, thanh toán, điều chỉnh giá; xin cơ chế đặc thù trước khi ký thay vì xử lý từng vướng mắc khi phát sinh.
Lập kế hoạch vận hành đoạn trên cao ngay khi tách được khỏi đoạn ngầm — cách làm cuối cùng đã được áp dụng năm 2024 — và đưa vào đường cơ sở từ sớm.
Với dự án hạ tầng đô thị, mặt bằng và thủ tục thường nằm trên đường găng chứ không phải thi công. Hãy đưa các ràng buộc này vào tiến độ như hoạt động thực sự, chỉ ký hợp đồng thi công khi đầu vào đã sẵn sàng, và đừng lùi mốc khi chưa xử lý nguyên nhân gốc.
Bạn chọn phương án nào?