CPI đang 0,8 mà muốn về đích đúng ngân sách: đọc chỉ số TCPI trước khi hứa
Chỉ số hiệu suất cần đạt để hoàn thành (TCPI) trả lời một câu hỏi rất thực tế: phần việc còn lại phải hiệu quả đến mức nào để về đích với ngân sách mong muốn. Bài viết tính TCPI theo BAC và theo EAC trên một ví dụ, và cách dùng nó để kiểm tra tính khả thi của các cam kết chi phí.
Tình huống minh hoạ
Tình huống và số liệu dưới đây là giả định, dùng để minh hoạ.
Dự án nâng cấp hệ thống quản trị khách hàng có ngân sách hoàn thành (BAC) 2.000 triệu đồng. Sau 5 tháng, báo cáo EVM cho thấy:
- Giá trị thu được EV = 800 triệu.
- Chi phí thực tế AC = 1.000 triệu.
- CPI = EV ÷ AC = 0,80 — mỗi đồng chi ra chỉ tạo được 0,8 đồng giá trị kế hoạch.
Tại cuộc họp ban chỉ đạo, giám đốc khối hỏi: "Có giữ được 2.000 triệu không?" Trưởng nhóm kỹ thuật trả lời ngay: "Được, phần còn lại dễ hơn." PM muốn kiểm tra câu trả lời đó bằng một con số.
TCPI là gì
Chỉ số hiệu suất cần đạt để hoàn thành (To-Complete Performance Index – TCPI) là hiệu suất chi phí mà phần việc còn lại phải đạt để kết thúc ở một mục tiêu chi phí cho trước.
- Phần việc còn lại tính theo ngân sách: BAC − EV.
- Phần tiền còn lại được phép chi: mục tiêu − AC.
Có hai dạng:
- TCPI theo BAC = (BAC − EV) ÷ (BAC − AC) — để về đích đúng ngân sách ban đầu.
- TCPI theo EAC = (BAC − EV) ÷ (EAC − AC) — để về đích theo dự báo mới đã được chấp thuận.
Tính cho tình huống
Giữ ngân sách 2.000 triệu: TCPI = (2.000 − 800) ÷ (2.000 − 1.000) = 1.200 ÷ 1.000 = 1,20.
Phần việc còn lại trị giá 1.200 triệu theo kế hoạch, nhưng chỉ còn 1.000 triệu để chi. Đội phải đạt hiệu suất 1,20 — tăng 50% so với 0,80 hiện tại — suốt phần còn lại của dự án.
Nếu chấp nhận dự báo EAC = BAC ÷ CPI = 2.500 triệu: TCPI = 1.200 ÷ (2.500 − 1.000) = 0,80 — đúng bằng CPI hiện tại. Điều này luôn xảy ra khi EAC được tính bằng BAC ÷ CPI: dự báo giả định hiệu suất tương lai giống quá khứ.
Một phương án thoả hiệp, EAC = 2.300 triệu: TCPI = 1.200 ÷ (2.300 − 1.000) ≈ 0,92 — đội cần cải thiện từ 0,80 lên 0,92, tức khoảng 15%.
Đọc TCPI như thế nào
- TCPI > 1: phần còn lại phải hiệu quả hơn kế hoạch. Càng cao càng khó.
- TCPI < 1: có dư địa — phần còn lại có thể kém hiệu quả hơn kế hoạch mà vẫn đạt mục tiêu.
Tình huống liên quan
Rút ngắn 4 ngày tốn bao nhiêu: nén tiến độ bằng crashing theo chi phí biên và chi phí gián tiếp
Khi khách hàng muốn bàn giao sớm hơn, câu hỏi đúng không phải là "có làm được không" mà là "mỗi ngày rút ngắn tốn thêm bao nhiêu". Bài viết đi qua một ví dụ số đầy đủ: chọn hoạt động nén theo chi phí biên, theo dõi đường găng đổi chỗ và tìm điểm dừng khi tính cả chi phí gián tiếp và tiền phạt.
Cho lập trình bắt đầu khi thiết kế mới xong một nửa: tính lợi và rủi ro làm lại của fast-tracking
Fast-tracking rút ngắn tiến độ bằng cách cho các hoạt động vốn nối tiếp chạy chồng lên nhau. Không tốn thêm tiền ngay, nhưng phải trả bằng rủi ro làm lại. Bài viết lượng hoá đánh đổi đó bằng giá trị kỳ vọng và gợi ý cách chọn mức chồng lấn hợp lý.
Đề đưa biểu đồ, không cho bảng số: đọc đường PV–EV–AC và ma trận xác suất – tác động trong câu hỏi hình ảnh PMP
Câu hỏi dựa trên hình ảnh là dạng mới của đề PMP 2026: đề cho một biểu đồ và bạn phải tự rút ra con số hoặc kết luận. Bài viết hướng dẫn đọc đồ thị giá trị thu được (PV, EV, AC theo thời gian) và ma trận xác suất – tác động, kèm các bẫy đọc trục và đơn vị.
Cùng một gói việc, giá trị thu được từ 0 đến 84 triệu: chọn quy tắc đo EV cho đúng
Giá trị thu được (EV) chỉ khách quan khi quy tắc đo được thống nhất trước. Bài viết so sánh 0/100, 50/50, phần trăm hoàn thành ước tính, mốc có trọng số, đơn vị hoàn thành và LOE trên cùng một gói việc, chỉ ra vì sao EV có thể dao động từ 0 đến 84 triệu đồng và cách chọn quy tắc theo đặc điểm công việc.