Cao tốc Cam Lộ – La Sơn (2019–2025): phân kỳ 2 làn xe không dải phân cách, hơn hai năm sau phải lập dự án mở rộng hơn 6.460 tỷ đồng
Cao tốc Cam Lộ – La Sơn dài khoảng 98 km được khởi công năm 2019 với tổng mức đầu tư 7.669 tỷ đồng, theo quy mô phân kỳ 2 làn xe, nền đường 12 m. Đưa vào khai thác cuối năm 2022, tuyến liên tiếp xảy ra tai nạn; từ 4/2024 phải cấm xe khách trên 30 chỗ, xe giường nằm và xe tải nặng. Tháng 5/2025, Bộ Xây dựng phê duyệt dự án mở rộng lên 4 làn với hơn 6.460 tỷ đồng. Bài học về cắt giảm phạm vi mà không giữ yêu cầu tối thiểu của người dùng.
Bối cảnh thực tế
Cam Lộ – La Sơn là một trong các đoạn cao tốc Bắc – Nam phía Đông giai đoạn 2017–2020, nối Quảng Trị với Thừa Thiên Huế, dùng vốn trái phiếu Chính phủ. Để phù hợp nguồn vốn, dự án được đầu tư theo hình thức phân kỳ: làm trước quy mô nhỏ, mở rộng sau.
Theo Báo Đầu tư (qua Tin nhanh Chứng khoán, 8/2019) và KTSG Online (5/2025):
- Tháng 8/2019: dự án dài 98,35 km, tổng mức đầu tư 7.669 tỷ đồng, quy mô 2 làn xe, nền đường rộng 12 m, vận tốc thiết kế 80 km/h; khởi công cuối tháng 8/2019.
- Cuối năm 2022: tuyến đưa vào khai thác với 2 làn xe, không có dải phân cách cứng; chỉ 9 đoạn vượt xe có 4 làn và dải phân cách giữa.
- Ngày 18/2/2024: va chạm giữa ô tô 7 chỗ và xe đầu kéo làm 3 người tử vong — vụ nghiêm trọng nhất trên tuyến.
- Từ ngày 4/4/2024: Cục Đường bộ Việt Nam cấm xe khách trên 30 chỗ, xe giường nằm và xe tải từ 6 trục trở lên đi vào cao tốc để giảm tải.
- Ngày 30/5/2025: Bộ Xây dựng phê duyệt dự án mở rộng lên 4 làn xe (nền đường 22–23,25 m), tổng mức đầu tư hơn 6.463 tỷ đồng, trong đó hơn 263 tỷ cho bồi thường, tái định cư; quy hoạch hoàn chỉnh về sau là 6 làn, nền 32,25 m.
Phân tích nguyên nhân theo chuẩn PMP
Phạm vi bị cắt theo ngân sách, không theo yêu cầu tối thiểu
Phân kỳ đầu tư là cách hợp lý khi vốn hạn chế. Vấn đề là ranh giới "phạm vi tối thiểu" được vẽ theo số tiền có, trong khi yêu cầu an toàn của một tuyến cao tốc (tách hai chiều xe chạy tốc độ cao) lại bị coi là phần có thể làm sau.
Yêu cầu của người dùng cuối không được đưa vào tiêu chí chấp nhận
Người lái xe kỳ vọng "cao tốc" có làn tách chiều và đủ chỗ vượt. Khi sản phẩm bàn giao mang tên cao tốc nhưng vận hành như quốc lộ hai chiều, khoảng cách giữa kỳ vọng và thực tế trở thành rủi ro an toàn.