Tái định cư sân bay Long Thành (2018–2023): 4.864 hộ bị ảnh hưởng, khu ở mới có nhà nhưng thiếu chợ, trường và việc làm
Dự án thu hồi đất cho sân bay Long Thành (Đồng Nai) ảnh hưởng 4.864 hộ với hơn 15.500 người, kinh phí gần 23.000 tỷ đồng, trong đó 388 tỷ cho đào tạo nghề và chuyển đổi việc làm. Đến tháng 3/2023, khu vực xây sân bay đã thu hồi hơn 95% đất, nhưng ở khu tái định cư Lộc An – Bình Sơn, trong 11 công trình công cộng mới xong 2, người dân phản ánh chưa được hỗ trợ chuyển đổi nghề, còn số người đăng ký học nghề chỉ vài chục. Bài học về quản lý bên liên quan bị ảnh hưởng trực tiếp.
Bối cảnh thực tế
Sân bay quốc tế Long Thành là công trình hạ tầng giao thông trọng điểm quốc gia. Tháng 11/2017, Quốc hội thông qua nghị quyết về báo cáo nghiên cứu khả thi dự án thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giao cho tỉnh Đồng Nai thực hiện.
Theo báo Pháp Luật TP.HCM (2/2018), Tuổi Trẻ (12/2020) và bài của Tiền Phong được VietnamFinance đăng lại (3/2023):
- Kế hoạch năm 2018: thu hồi gần 5.400 ha trong giai đoạn 2018–2020; 4.864 hộ với hơn 15.500 người và 26 tổ chức bị ảnh hưởng; tổng kinh phí gần 23.000 tỷ đồng, gồm khoảng 18.000 tỷ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, hơn 4.000 tỷ xây khu tái định cư và 388 tỷ cho đào tạo nghề, giải quyết việc làm. Các hộ được khảo sát đều muốn tái định cư tại khu Lộc An – Bình Sơn.
- Ngày 4/12/2020: đợt bốc thăm đất tái định cư đầu tiên cho 94 hộ ở khu vực ưu tiên; khi đó hơn 1.000 hộ đã được xét nhưng mới hơn 200 hộ đủ điều kiện.
- Tháng 3/2023: đất trong khu vực xây sân bay đã thu hồi được 95,08%; 3.985 hộ đã được giao đất tái định cư, hơn 1.500 căn nhà đã hoặc đang xây. Trong 11 công trình công cộng của khu 280 ha (trường học, chợ, nhà văn hoá, trụ sở xã), mới hoàn thành một trường mẫu giáo và trụ sở xã; 5 gói thầu bị thu hồi vì nhà thầu chậm. Không có chợ, người dân bán hàng ngay tại nhà.
- Người dân phản ánh chưa nhận được hỗ trợ chuyển đổi nghề, nhiều người mất đất sản xuất mà chưa có việc ổn định. Sở Lao động – Thương binh và Xã hội Đồng Nai cho biết phần lớn người trong độ tuổi lao động đã có việc, chủ yếu ở nhà máy, và chỉ vài chục người đăng ký học nghề nên lớp chưa mở.
Phân tích nguyên nhân theo chuẩn PMP
Đo tiến độ bằng diện tích bàn giao, không bằng mức ổn định cuộc sống
Chỉ số được theo dõi sát nhất là phần trăm đất thu hồi và số hộ được giao lô. Với người dân, điều quan trọng là có chợ, có trường cho con và có thu nhập thay cho đất sản xuất — những thứ không nằm trong chỉ số tiến độ chính của dự án.