Sochi 2014 được dự trù khoảng 12 tỷ USD nhưng tổng chi được ước khoảng 51 tỷ USD, trở thành kỳ Thế vận hội đắt nhất lịch sử. Nghiên cứu Oxford ghi nhận riêng chi phí liên quan đến thể thao vượt 289%. Phân tích ranh giới ngân sách, ràng buộc ngày cố định, EAC có tính SPI và dự báo tham chiếu theo lớp.
Hồ sơ dự thầu được lập để thắng, không phải để kiểm soát. Dữ liệu cho thấy Thế vận hội có mức vượt chi phí trung bình cao nhất trong các loại siêu dự án; một ước tính không điều chỉnh theo phân bố đó là ước tính “góc nhìn bên trong” điển hình.
Nhiều hạng mục do các doanh nghiệp nhà nước và tư nhân khác nhau thực hiện, với các con số công bố không nhất quán. Không có một đường cơ sở chi phí hợp nhất và báo cáo EVM ở cấp chương trình, không ai có thể trả lời chính xác câu hỏi “đã vượt bao nhiêu và vì sao”.
Tách thành các thành phần: chi phí tổ chức sự kiện, chi phí công trình thể thao, chi phí hạ tầng đô thị. Mỗi thành phần có đường cơ sở, chủ sở hữu và báo cáo riêng, nhưng hợp nhất ở cấp chương trình để thấy bức tranh tổng.
Dùng phân bố mức vượt chi phí của các kỳ Thế vận hội trước để xác định dự phòng theo mức tin cậy mà chính phủ chấp nhận. Một ngân sách P80 cho sự kiện có lịch sử vượt trung bình 156% sẽ rất khác con số trong hồ sơ dự thầu.
Khi ngày khai mạc cố định và dự án đang chậm, chi phí còn lại sẽ chịu tác động của cả CPI lẫn SPI. Dự báo EAC = AC + (BAC − EV)/(CPI × SPI) phản ánh sát hơn chi phí phải bỏ ra để đẩy nhanh tiến độ. Thống nhất ngưỡng leo thang:
CPI × SPI ≥ 0,90 và dự phòng còn đủ cho rủi ro đã nhận diện: tiếp tục theo kế hoạch.
CPI × SPI từ 0,75 đến dưới 0,90: rà soát phạm vi, ưu tiên hạng mục bắt buộc cho ngày khai mạc.
CPI × SPI < 0,75: trình chính phủ phương án cắt giảm phạm vi hoặc bổ sung vốn kèm EAC mới.
Xác định hạng mục “phải có” để tổ chức thi đấu và hạng mục “nên có” cho di sản đô thị. Khi ràng buộc tiến độ cứng, phạm vi “nên có” là biến số điều chỉnh, không phải ngân sách.
Công bố định kỳ ngân sách, chi phí thực tế và EAC theo từng thành phần với cùng một định nghĩa. Minh bạch là công cụ kiểm soát, không chỉ là nghĩa vụ truyền thông.
Không thể kiểm soát một ngân sách mà không ai định nghĩa được nó gồm những gì. Với dự án có ngày hoàn thành bất biến, PM phải chủ động biến phạm vi thành biến số điều chỉnh — nếu không, chi phí sẽ là biến số duy nhất còn lại.
Bạn chọn phương án nào?