- Tư duy hệ thống · Systems Thinking
- Cách nhìn dự án như một hệ thống gồm nhiều phần phụ thuộc lẫn nhau và nằm trong hệ thống lớn hơn (tổ chức, thị trường, xã hội). Người dùng tư duy hệ thống chú ý đến mối quan hệ, vòng phản hồi, độ trễ và hệ quả ngoài ý muốn thay vì tối ưu từng phần riêng lẻ.
- Biến động, bất định, phức tạp và mơ hồ · VUCA (Volatility, Uncertainty, Complexity, Ambiguity)
- Bốn dạng thách thức của môi trường dự án mà PMBOK 7 đề cập trong lĩnh vực hiệu suất Bất định. Biến động: thay đổi nhanh, khó lường (giá, tỷ giá) — xử lý bằng phân tích phương án, dự trữ. Bất định: thiếu thông tin về sự kiện tương lai — thu thập thông tin, chuẩn bị nhiều kết quả. Phức tạp: nhiều phần tử tương tác, khó dự đoán — tư duy hệ thống, thử nghiệm. Mơ hồ: không rõ cách hiểu hoặc nguyên nhân — làm rõ dần, thử nghiệm nhỏ, nguyên mẫu.
- Rủi ro tổng thể dự án · Overall Project Risk
- Tác động của sự bất định lên toàn bộ dự án, xuất phát từ mọi nguồn bất định (kể cả các rủi ro riêng lẻ), thể hiện mức biến động có thể của kết quả dự án cả theo hướng tích cực lẫn tiêu cực. Rủi ro tổng thể được đánh giá qua phân tích định lượng (ví dụ Monte Carlo) và ứng phó bằng các chiến lược tương tự rủi ro riêng lẻ: né tránh, khai thác, chuyển giao/chia sẻ, giảm nhẹ/tăng cường, chấp nhận.
- Phân tích PESTLE · PESTLE Analysis
- Khung rà soát môi trường bên ngoài theo sáu nhóm yếu tố: Chính trị (Political), Kinh tế (Economic), Xã hội (Social), Công nghệ (Technological), Pháp lý (Legal) và Môi trường (Environmental). Dùng khi lập tình huống kinh doanh, nhận diện rủi ro và theo dõi thay đổi có thể tác động lên phạm vi hay lợi ích của dự án.
- Phụ thuộc giữa các đội · Cross-Team Dependencies
- Tình huống công việc của một đội không thể xong nếu đội khác chưa giao một phần (API, dữ liệu, môi trường, quyết định…). Phụ thuộc là nguồn chậm trễ và rủi ro lớn nhất khi mở rộng agile. Cách xử lý theo thứ tự ưu tiên: loại bỏ (tái tổ chức thành đội tính năng/đội theo dòng, tách kiến trúc), giảm (giao diện rõ, X-như-một-dịch-vụ), và cuối cùng mới là quản lý (lập bản đồ trên bảng kế hoạch, Scrum of Scrums, Nexus Daily Scrum). Tương ứng với việc xác định quan hệ phụ thuộc bên ngoài khi xác lập trình tự hoạt động trong lập lịch truyền thống.
- Khung Cynefin · Cynefin Framework
- Khung ra quyết định của Dave Snowden phân bối cảnh thành các miền: Rõ ràng (clear) — cảm nhận, phân loại, phản ứng, áp dụng thực hành tốt nhất; Phức tạp có thể phân tích (complicated) — cảm nhận, phân tích, phản ứng, cần chuyên gia; Phức hợp (complex) — thăm dò, cảm nhận, phản ứng, cần thử nghiệm; Hỗn loạn (chaotic) — hành động ngay rồi mới cảm nhận; cùng miền Hỗn độn/Mơ hồ (confusion) khi chưa rõ thuộc miền nào. Giúp chọn cách tiếp cận dự án phù hợp.