Bài 10.2 · Chương 10: Chủ đề mới trong ECO 2026
Đưa ESG vào từng bước của dự án: phân loại phát thải phạm vi 1, 2, 3, ước tính dấu chân carbon và chi phí vòng đời bằng ví dụ, tiêu chí mua sắm xanh, chỉ số xã hội và quản trị, chuẩn mực báo cáo phổ biến và bối cảnh quy định tại Việt Nam.
| Tỷ lệ gói thầu công khai, phát hiện kiểm toán, sự cố dữ liệu |
Theo Nghị định thư khí nhà kính (GHG Protocol), phát thải được chia ba phạm vi:
Với dự án xây dựng và sản xuất, phạm vi 3 (đặc biệt vật liệu) thường chiếm phần lớn, nên lựa chọn vật liệu và nhà cung cấp là đòn bẩy mạnh nhất.
Máy phát điện trên công trường dùng 10.000 lít dầu diesel. Với hệ số phát thải tham khảo khoảng 2,7 kg CO2 cho mỗi lít diesel, phát thải phạm vi 1 xấp xỉ 10.000 × 2,7 = 27.000 kg ≈ 27 tấn CO2. Nếu kéo điện lưới sớm cho công trường và giảm một nửa giờ chạy máy phát, phát thải phạm vi 1 giảm khoảng 13,5 tấn (nhưng phát sinh phạm vi 2 từ điện lưới, cần tính để so sánh). Khi báo cáo chính thức, dùng hệ số do cơ quan có thẩm quyền hoặc chuẩn mực được chấp nhận công bố, không dùng con số "nhớ mang máng".
Hai phương án hệ thống điều hoà cho một toà văn phòng trong 10 năm (chưa chiết khấu, đơn vị triệu đồng):
| Đầu tư | Vận hành mỗi năm | Tổng 10 năm | |
|---|---|---|---|
| Phương án A (thông thường) | 500 | 120 | 500 + 1.200 = 1.700 |
| Phương án B (hiệu suất cao) | 650 | 80 | 650 + 800 = 1.450 |
B đắt hơn 150 triệu lúc đầu nhưng rẻ hơn 250 triệu sau 10 năm, đồng thời tiêu thụ ít điện hơn (giảm phát thải phạm vi 2). Phân tích kỹ hơn sẽ chiết khấu dòng tiền và cộng chi phí thay thế, thanh lý — nhưng ngay cả bản đơn giản cũng cho thấy chỉ nhìn chi phí đầu tư có thể dẫn đến quyết định đắt hơn.
Doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp xuất khẩu ngày càng phải báo cáo bền vững theo các chuẩn như GRI, chuẩn mực IFRS S1, S2 của ISSB (ban hành năm 2023), hoặc yêu cầu của thị trường châu Âu. Dữ liệu cho các báo cáo này đến từ chính các dự án — nên dự án cần đo đúng ngay từ đầu.
Tại Việt Nam: Chính phủ cam kết đưa phát thải ròng về 0 vào năm 2050 (COP26, 2021); Luật Bảo vệ môi trường 2020 và các văn bản hướng dẫn quy định trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất; quy định về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính (ví dụ Nghị định 06/2022/NĐ-CP) yêu cầu một số cơ sở thuộc danh mục phải kiểm kê khí nhà kính. Người làm dự án cần hỏi bộ phận pháp chế, môi trường của tổ chức để biết dự án mình chịu những yêu cầu nào — task BE2 (tuân thủ) và BE8 (môi trường bên ngoài) của ECO 2026.
Tẩy xanh (greenwashing) là tuyên bố bền vững không có bằng chứng. Để tránh: chỉ công bố chỉ số đo được, nêu rõ phạm vi và phương pháp; không gọi dự án là "xanh" chỉ vì có một vài hạng mục xanh; để số liệu quan trọng được kiểm tra độc lập khi cần.
Dấu hiệu đáp án đúng: đưa yêu cầu bền vững vào phạm vi, mua sắm và giám sát, so sánh phương án bằng chi phí vòng đời, tuân thủ quy định môi trường, lao động, tham vấn cộng đồng bị ảnh hưởng, báo cáo trung thực. Đáp án sai thường: cắt biện pháp an toàn, môi trường để kịp tiến độ; chọn nhà cung cấp chỉ theo giá thấp nhất khi có yêu cầu bền vững; công bố "xanh" không có số liệu.
5 câu · Đạt từ 70 %
Theo PMBOK® Guide – Ấn bản 8 (PMI, 2025): 6 nguyên tắc, 7 lĩnh vực hiệu suất, 5 nhóm trọng tâm với 40 quy trình không bắt buộc. PMBOK là nhãn hiệu đã đăng ký của Project Management Institute.