Olympic Tokyo 2020: ban tổ chức báo 1,42 nghìn tỷ yên, Hội đồng Kiểm toán Nhật Bản tính ra khoảng 1,7 nghìn tỷ — ai đếm chi phí nào?
Tháng 6/2022, ban tổ chức Tokyo 2020 chốt chi phí Thế vận hội bị hoãn một năm vì COVID-19 ở 1,42 nghìn tỷ yên, gần gấp đôi con số trong hồ sơ dự thầu. Tháng 12/2022, Hội đồng Kiểm toán Nhật Bản tính lại được khoảng 1,7 nghìn tỷ yên, cao hơn khoảng 20%, vì khoảng 280 tỷ yên chi tiêu liên quan của chính phủ và Hội đồng Thể thao Nhật Bản không được đưa vào báo cáo. Bài học về quản lý chi phí: ngân sách chỉ có ý nghĩa khi ranh giới "chi phí của dự án" được định nghĩa và công khai từ đầu.
Bối cảnh thực tế
Tokyo giành quyền đăng cai Thế vận hội 2020 vào năm 2013. Đại dịch COVID-19 buộc sự kiện lùi sang mùa hè 2021 và gần như toàn bộ các nội dung thi đấu diễn ra không có khán giả. Chi phí được chia cho ba bên: ban tổ chức, chính quyền thủ đô Tokyo và chính phủ trung ương.
Theo AP, Reuters và báo cáo của Hội đồng Kiểm toán Nhật Bản (Board of Audit) được báo chí đưa tin:
- Tháng 6/2022, trong cuộc họp cuối trước khi giải thể, ban tổ chức công bố tổng chi phí 1,42 nghìn tỷ yên, gần gấp đôi con số nêu trong hồ sơ dự thầu. Phần chia: ban tổ chức khoảng 640,4 tỷ yên, thủ đô Tokyo khoảng 596,5 tỷ, chính phủ trung ương khoảng 186,9 tỷ.
- Tháng 12/2022, Hội đồng Kiểm toán tính ra tổng chi phí khoảng 1,7 nghìn tỷ yên, cao hơn khoảng 20%, sau khi đã loại các khoản bị tính nhiều lần.
- Phần không có trong báo cáo của ban tổ chức là khoảng 280,3 tỷ yên: khoảng 222,6 tỷ chi tiêu của chính phủ (trại tập huấn vận động viên, chống doping, lương cán bộ biệt phái) và khoảng 57,6 tỷ chi phí cho Sân vận động Quốc gia và nhà thi đấu Yoyogi do Hội đồng Thể thao Nhật Bản chi từ tiền xổ số thể thao.
- Các chi phí liên quan khác như bảo trì đường cao tốc đô thị Tokyo ước khoảng 2 nghìn tỷ yên; nếu cộng vào, tổng có thể lên khoảng 3,7 nghìn tỷ.
- Không có khán giả, ban tổ chức mất phần lớn doanh thu bán vé; chính quyền Tokyo gánh khoản thiếu hụt.
- Kiểm toán khuyến nghị chính phủ công bố kịp thời tổng chi tiêu hoặc ước tính khi tham gia đáng kể vào một sự kiện, và xây dựng cơ chế cho phép công khai đầy đủ.
Phân tích nguyên nhân theo chuẩn PMP
Ranh giới chi phí dự án không được định nghĩa thống nhất
Ban tổ chức tính những khoản qua tay mình và hai cấp chính quyền; kiểm toán tính cả chi tiêu do cơ quan khác trả nhưng phục vụ trực tiếp Thế vận hội. Không có định nghĩa chung nên cùng một sự kiện có nhiều con số khác nhau.