Bài 10.5 · Chương 10: Chủ đề mới trong ECO 2026
Biến cam kết bền vững thành quyết định cụ thể trong dự án: tư duy tuần hoàn khi thiết kế, tiêu chí xanh trong hồ sơ mời thầu, so sánh phương án bằng chi phí vòng đời và dấu chân carbon, kế hoạch thanh lý tài sản, và cách cân bằng ba trụ cột bền vững.
Với dự án, câu hỏi đầu tiên luôn là bậc 1 — giải pháp bền vững nhất thường là không phải làm, hoặc làm nhỏ hơn.
Một số nguyên tắc thiết kế đưa tư duy tuần hoàn vào yêu cầu dự án:
Các nguyên tắc này nên trở thành yêu cầu phi chức năng có tiêu chí chấp nhận đo được (ví dụ: "ít nhất 30% vật liệu kết cấu có thể tháo lắp tái sử dụng"), chứ không phải mong muốn chung chung.
Mua sắm xanh là đưa tiêu chí môi trường và xã hội vào quá trình chọn nhà cung cấp. Cách làm thực tế:
Mua sắm xanh cũng là vấn đề tuân thủ: nhiều quy định và cam kết của tổ chức (báo cáo phát thải, yêu cầu của nhà đầu tư, tiêu chuẩn của khách hàng xuất khẩu) đòi hỏi dữ liệu từ chuỗi cung ứng — tức phát thải phạm vi 3 của dự án.
Tuổi thọ dự kiến 15 năm, chi phí tính bằng triệu đồng (chưa chiết khấu để dễ theo dõi):
| Phương án A — giá rẻ | Phương án B — hiệu suất cao | |
|---|---|---|
| Đầu tư ban đầu | 1 200 | 1 800 |
| Điện năng mỗi năm | 300 | 200 |
| Bảo trì mỗi năm | 40 | 30 |
| Thanh lý cuối vòng đời | 60 | 20 (nhà cung cấp thu hồi) |
| Chi phí vòng đời 15 năm | 1 200 + 15 × 340 + 60 = 6 360 | 1 800 + 15 × 230 + 20 = 5 270 |
Phương án B đắt hơn 600 triệu lúc mua nhưng rẻ hơn 1 090 triệu trong cả vòng đời. Nếu thêm dấu chân carbon: điện năng ít hơn khoảng một phần ba nghĩa là phát thải phạm vi 2 trong vận hành giảm tương ứng. Một quyết định mua sắm "rẻ" có thể là quyết định đắt cả về tiền lẫn môi trường. Trên thực tế nên chiết khấu dòng tiền tương lai (NPV) — kết luận thường vẫn giữ nguyên khi chênh lệch đủ lớn.
Dự án thường kết thúc với nhiều thứ "thừa": thiết bị thử nghiệm, máy chủ cũ, vật tư dư, công trình tạm. Một kế hoạch thanh lý theo tư duy tuần hoàn:
Ba trụ cột bền vững — môi trường, xã hội, kinh tế — đôi khi kéo về các hướng khác nhau. Vật liệu tái chế có thể đắt hơn; nhà cung cấp địa phương tạo việc làm nhưng chứng nhận môi trường chưa đầy đủ. Không có công thức chung; PM cần:
Dấu hiệu đáp án đúng: đưa bền vững vào yêu cầu, tiêu chí lựa chọn và hợp đồng từ sớm; so sánh phương án bằng chi phí vòng đời chứ không chỉ giá mua; kiểm chứng tuyên bố của nhà cung cấp; lập kế hoạch thanh lý theo hướng tái sử dụng; minh bạch đánh đổi giữa ba trụ cột. Đáp án sai thường là: chọn giá thấp nhất mà bỏ qua chi phí vận hành, chấp nhận tuyên bố "xanh" không có bằng chứng, hoặc để việc thanh lý đến cuối dự án mới tính.
5 câu · Đạt từ 70 %
Theo PMBOK® Guide – Ấn bản 8 (PMI, 2025): 6 nguyên tắc, 7 lĩnh vực hiệu suất, 5 nhóm trọng tâm với 40 quy trình không bắt buộc. PMBOK là nhãn hiệu đã đăng ký của Project Management Institute.