Bài 9.1 · Chương 9: Công cụ và công thức
Toàn bộ công thức EVM hay gặp trong đề thi PMP với một ví dụ tính từng bước: ba đại lượng gốc, chênh lệch và chỉ số, bốn cách dự báo EAC, ETC, VAC, TCPI, tiến độ thu được và cách diễn giải kết quả để ra quyết định.
Dự án lắp đặt hệ thống quản lý toà nhà có BAC = 1.200 triệu đồng, kế hoạch 12 tháng, mỗi tháng làm đều 100 triệu. Cuối tháng thứ 6:
| Công thức | Kết quả | Diễn giải |
|---|---|---|
| CV = EV − AC | 480 − 540 = −60 | Âm: vượt chi 60 triệu so với giá trị đã làm |
| SV = EV − PV | 480 − 600 = −120 | Âm: chậm, tương đương 120 triệu giá trị công việc |
| CPI = EV / AC | 480 / 540 ≈ 0,89 | Mỗi đồng chi ra chỉ tạo khoảng 0,89 đồng giá trị |
| SPI = EV / PV | 480 / 600 = 0,80 | Đang làm được 80% khối lượng lẽ ra phải đạt |
Quy tắc đọc: chênh lệch âm hoặc chỉ số nhỏ hơn 1 là xấu; dương hoặc lớn hơn 1 là tốt. SV tính bằng tiền, không phải bằng ngày.
EAC (Estimate at Completion) — ước tính tổng chi phí khi hoàn thành — có nhiều công thức tuỳ giả định:
| Giả định | Công thức | Ví dụ |
|---|---|---|
| Hiệu suất chi phí hiện tại tiếp diễn (điển hình) | EAC = BAC / CPI | 1.200 / (480/540) = 1.350 |
| Chênh lệch vừa qua là bất thường, phần còn lại theo kế hoạch | EAC = AC + (BAC − EV) | 540 + 720 = 1.260 |
| Cả chi phí và tiến độ đều ảnh hưởng phần còn lại | EAC = AC + (BAC − EV) / (CPI × SPI) | 540 + 720 / (0,889 × 0,8) = 540 + 1.012,5 = 1.552,5 |
| Ước tính lại từ dưới lên | EAC = AC + ETC ước tính mới | Tuỳ kết quả ước lượng lại |
Trên đề thi, nếu đề nói "chênh lệch dự kiến tiếp tục" hoặc không nói gì đặc biệt → dùng BAC / CPI; nếu nói "sự cố một lần, sẽ không lặp lại" → dùng AC + (BAC − EV).
TCPI (To-Complete Performance Index) cho biết hiệu suất chi phí cần đạt cho phần việc còn lại để về đích theo một mục tiêu:
TCPI lớn hơn 1 nhiều so với CPI hiện tại là tín hiệu nên đề xuất điều chỉnh ngân sách hoặc phạm vi thay vì hy vọng.
Đã chi 45% ngân sách nhưng mới xong 40% công việc — thông điệp dễ hiểu cho nhà tài trợ.
SPI tính bằng tiền có nhược điểm: khi dự án hoàn thành, EV = PV = BAC nên SPI = 1 dù đã trễ. Tiến độ thu được (ES) đo bằng thời gian: tìm thời điểm mà PV bằng EV hiện tại. Trong ví dụ, PV tăng 100/tháng nên EV = 480 ứng với ES = 4,8 tháng; thời gian thực tế AT = 6 tháng → SV(t) = ES − AT = −1,2 tháng, SPI(t) = ES / AT = 0,8. Dự án chậm khoảng 1,2 tháng.
EVM chính xác đến đâu phụ thuộc cách đo % hoàn thành: quy tắc 0/100 (chỉ tính khi xong), 50/50, theo mốc có trọng số, hoặc đo khối lượng thực tế. Quy tắc phải được thống nhất trước trong kế hoạch quản lý chi phí. Xem thêm Lĩnh vực Tài chính.
Task PR6 (tài chính) và PR9 (đánh giá tình trạng). Thường có 2–5 câu dùng EVM: tính chỉ số, chọn công thức EAC theo giả định, diễn giải tình trạng. Hãy luyện đến mức tính nhanh và luôn kiểm tra dấu của kết quả.
5 câu · Đạt từ 70 %
Theo PMBOK® Guide – Ấn bản 8 (PMI, 2025): 6 nguyên tắc, 7 lĩnh vực hiệu suất, 5 nhóm trọng tâm với 40 quy trình không bắt buộc. PMBOK là nhãn hiệu đã đăng ký của Project Management Institute.