Bài 9.4 · Chương 9: Công cụ và công thức
Các công thức chọn dự án hay gặp: giá trị theo thời gian của tiền, NPV, IRR, ROI, tỷ số lợi ích – chi phí, thời gian hoàn vốn, chi phí cơ hội, chi phí chìm — với ví dụ tính và quy tắc chọn; kèm công thức số kênh truyền thông n(n − 1)/2.
Ví dụ: đầu tư 1.000 triệu ngay bây giờ, thu về 400 triệu mỗi cuối năm trong 3 năm, tỷ suất chiết khấu 10%:
| Năm | Dòng tiền | Hệ số 1/(1,1)^n | Giá trị hiện tại |
|---|---|---|---|
| 0 | −1.000 | 1 | −1.000,0 |
| 1 | +400 | 0,9091 | +363,6 |
| 2 | +400 | 0,8264 | +330,6 |
| 3 | +400 | 0,7513 | +300,5 |
| NPV | ≈ −5,3 |
Tổng tiền thu về (1.200) lớn hơn tiền bỏ ra (1.000), nhưng sau khi chiết khấu, NPV hơi âm — dự án không đạt tỷ suất 10%.
IRR là tỷ suất chiết khấu làm NPV bằng 0. Với ví dụ trên, IRR xấp xỉ 9,7% — thấp hơn tỷ suất yêu cầu 10%, khớp với NPV âm. Quy tắc: IRR cao hơn tỷ suất yêu cầu thì chấp nhận; giữa các dự án, IRR cao hơn thường hấp dẫn hơn (nhưng khi NPV và IRR mâu thuẫn, ưu tiên NPV).
| Chỉ số | Chọn dự án có |
|---|---|
| NPV | NPV lớn hơn (đã tính thời gian, không cần chia theo số năm) |
| IRR | IRR lớn hơn |
| BCR | BCR lớn hơn |
| ROI | ROI lớn hơn |
| Thời gian hoàn vốn | Thời gian ngắn hơn |
Chi phí cơ hội là giá trị của phương án tốt nhất bị bỏ qua: chọn dự án A (NPV 500) thay vì B (NPV 450) thì chi phí cơ hội là 450. Chi phí chìm — tiền đã chi không lấy lại được — không được dùng làm căn cứ quyết định tương lai: chỉ so chi phí còn phải bỏ ra với lợi ích còn có thể thu về.
Số kênh giao tiếp giữa n người: n(n − 1) / 2.
Đề thi hay hỏi "tăng thêm bao nhiêu" — tính tổng mới trừ tổng cũ. Hãy đọc kỹ đề có tính cả PM hay không (thường n bao gồm mọi thành viên được nêu, kể cả PM nếu đề nói vậy).
Một công ty có ngân sách cho một trong ba dự án: A (NPV 1,2 tỷ, 5 năm), B (NPV 0,9 tỷ, 2 năm), C (IRR 18%, NPV 0,8 tỷ). Theo quy tắc đề thi, chọn A vì NPV lớn nhất (NPV đã phản ánh giá trị thời gian). Chi phí cơ hội của việc chọn A là 0,9 tỷ (phương án tốt nhất tiếp theo, B). Trong thực tế, công ty còn cân nhắc rủi ro, chiến lược, nguồn lực — các chỉ số tài chính là đầu vào quan trọng chứ không phải tất cả.
Một dự án có NPV cao nhưng hoàn vốn chậm; dự án khác hoàn vốn nhanh nhưng NPV thấp. Doanh nghiệp đang thiếu tiền mặt có thể ưu tiên hoàn vốn nhanh; doanh nghiệp muốn tối đa giá trị dài hạn ưu tiên NPV. Trên đề thi: nếu có NPV, dùng NPV; nếu chỉ có thời gian hoàn vốn, chọn thời gian ngắn hơn; nếu IRR và NPV cho kết quả khác nhau (thường do quy mô đầu tư khác nhau), NPV phản ánh trực tiếp giá trị tạo ra nên được ưu tiên.
Chỉ số tài chính chỉ là một phần của tình huống kinh doanh. Dự án đáp ứng quy định pháp luật có thể có NPV âm nhưng vẫn bắt buộc làm; dự án chiến lược (mở thị trường mới, xây năng lực) có thể chấp nhận NPV thấp để đổi lấy lợi thế tương lai. PM cần hiểu dự án được chọn vì lý do gì để giữ đúng tiêu chí thành công trong suốt quá trình thực hiện, và báo cáo kịp thời khi giả định tài chính (giá, sản lượng, lãi suất) thay đổi.
Task PR6 (tài chính) và P8 (truyền thông). Mẹo: NPV lớn hơn thì chọn, không chia cho số năm; bỏ qua chi phí chìm; chi phí cơ hội là giá trị của phương án tốt nhất không được chọn; số kênh truyền thông dùng n(n − 1)/2. Xem thêm Lĩnh vực Tài chính và Truyền thông và chuyển giao tri thức.
5 câu · Đạt từ 70 %
Theo PMBOK® Guide – Ấn bản 8 (PMI, 2025): 6 nguyên tắc, 7 lĩnh vực hiệu suất, 5 nhóm trọng tâm với 40 quy trình không bắt buộc. PMBOK là nhãn hiệu đã đăng ký của Project Management Institute.