Bài 3.4 · Chương 3: 7 lĩnh vực hiệu suất
Tài chính dự án không chỉ là chi phí: ước lượng, ngân sách, dự phòng rủi ro và dự phòng quản lý, đường cơ sở chi phí, cấp vốn, kiểm soát chi phí và liên hệ với lợi ích tài chính như NPV, ROI trong tình huống kinh doanh.
| Lạc quan, khả dĩ nhất, bi quan; trung bình kiểu beta (O + 4M + P) / 6 hoặc tam giác (O + M + P) / 3 |
| Có bất định đáng kể |
Độ chính xác tăng dần theo mức hiểu biết. Một cách diễn đạt quen thuộc trong tài liệu PMI: ước lượng sơ bộ (ROM) ở giai đoạn khởi tạo có thể dao động khoảng −25% đến +75%, còn ước lượng xác định sau này hẹp lại khoảng −5% đến +10%. Hãy luôn nói rõ mức độ chính xác khi báo một con số.
Ví dụ ước lượng tham số: chi phí hoàn thiện nội thất văn phòng trung bình 4,5 triệu đồng/m² theo dữ liệu ba dự án gần nhất; văn phòng 800 m² → khoảng 3,6 tỷ đồng.
Ngân sách được xây theo lớp:
Ví dụ: tổng các gói công việc 9,0 tỷ đồng; dự phòng rủi ro 0,8 tỷ → đường cơ sở chi phí 9,8 tỷ (đây cũng là BAC — ngân sách khi hoàn thành dùng trong EVM); dự phòng quản lý 0,5 tỷ → ngân sách dự án 10,3 tỷ đồng.
Đường cơ sở chi phí thường có dạng đường cong chữ S theo thời gian: chi ít lúc đầu, nhiều ở giữa, ít lại ở cuối. Nhưng nguồn vốn có thể được cấp theo đợt (từng quý, từng giai đoạn), nên PM cần đối chiếu giới hạn cấp vốn: nếu kế hoạch chi vượt số tiền được cấp trong một kỳ, phải dời công việc hoặc đàm phán lại lịch cấp vốn. Ở dự án đầu tư công, kế hoạch vốn năm và tiến độ giải ngân là ràng buộc rất thực tế.
Agile thường cố định chi phí theo đội và thời gian (ví dụ đội 7 người, 6 tháng) và để phạm vi linh hoạt. Ngân sách được quản lý theo chi phí mỗi Sprint (burn rate). Khi giá trị đã bàn giao đủ, nhà tài trợ có thể dừng sớm — tiết kiệm phần còn lại. Cấp vốn theo đợt dựa trên kết quả (giống nhà đầu tư mạo hiểm) giúp giảm rủi ro "đổ tiền theo quán tính".
Lĩnh vực Tài chính còn bao gồm việc hiểu lợi ích tài chính trong tình huống kinh doanh:
Công thức và ví dụ tính có ở Công thức tài chính và truyền thông.
Ước lượng tham số ban đầu: 2.000 đồng/trang × 1,5 triệu trang = 3 tỷ đồng (ROM). Sau khi khảo sát, ước lượng từ dưới lên ra 3,4 tỷ (thêm chi phí phân loại hồ sơ rách nát). Đội nhận diện rủi ro "máy quét hỏng giữa chừng" và lập dự phòng 150 triệu; ban giám đốc giữ dự phòng quản lý 200 triệu. Tháng thứ ba, CPI = 0,92 do tốc độ quét thấp hơn dự kiến; PM phân tích nguyên nhân (nhân viên mới chưa quen), tổ chức đào tạo lại và báo cáo dự báo EAC mới cho ban giám đốc — không chờ đến cuối dự án mới "phát hiện" vượt chi.
PMBOK 7 đặt ước lượng và ngân sách trong lĩnh vực Lập kế hoạch, đo lường trong lĩnh vực Đo lường. PMBOK 8 gom thành lĩnh vực Tài chính và mở rộng sang cấp vốn, lợi ích tài chính. Liên hệ đề thi: task PR6 (lập kế hoạch và quản lý tài chính) và PR3 (bàn giao dựa trên giá trị) của ECO 2026.
5 câu · Đạt từ 70 %
Theo PMBOK® Guide – Ấn bản 8 (PMI, 2025): 6 nguyên tắc, 7 lĩnh vực hiệu suất, 5 nhóm trọng tâm với 40 quy trình không bắt buộc. PMBOK là nhãn hiệu đã đăng ký của Project Management Institute.