Phân hệ PM Study
  • Tình huốngTình huống thực chiến
  • Kịch bảnRa quyết định tình huống
  • Biểu mẫuKho biểu mẫu tải về
  • Thẻ ghi nhớHọc thuật ngữ PMP
  • Công cụMáy tính EVM, PERT, dự phòng
  • Hỏi đápHỏi đáp & thảo luận
  • Thử tháchMỗi ngày một câu hỏi PMP
  • Lý thuyếtBài học PMBOK 8 & ECO 2026
  • Luyện thiThi thử & ôn tập PMP
  • Bài viếtThư viện bài viết PMP
PM Study
Trang chủLý thuyếtTình huốngLuyện thiBiểu mẫuHỏi đáp
6 chuyên mụcXem tất cả bài viết →
  • Quản lý các bên liên quanTình huống về kỳ vọng, giao tiếp và gắn kết stakeholder.
  • Lãnh đạo & đội nhómXây dựng, dẫn dắt và giải quyết xung đột trong đội dự án.
  • Kế hoạch & tiến độLập kế hoạch, ước lượng, nén tiến độ và kiểm soát baseline.
  • Rủi ro & thay đổiNhận diện, ứng phó rủi ro và kiểm soát thay đổi phạm vi.
  • Agile & HybridLựa chọn và vận hành cách tiếp cận Agile, Predictive, Hybrid.
  • Luyện thi PMPChiến lược ôn tập và mẹo xử lý câu hỏi tình huống PMP.
Công cụBài viết
Trang chủLý thuyếtTình huốngLuyện thiBiểu mẫuHỏi đápChuyên mụcCông cụBài viết
/
PM Study

Học quản lý dự án và ôn thi PMP bằng tiếng Việt: lý thuyết PMBOK® Guide 8, tình huống thực tế và đề luyện thi theo ECO 2026.

Chuyên mục

  • Quản lý các bên liên quan
  • Lãnh đạo & đội nhóm
  • Kế hoạch & tiến độ
  • Rủi ro & thay đổi
  • Agile & Hybrid
  • Luyện thi PMP

Tài nguyên

  • Project Management Institute (PMI)
  • PMP Exam Content Outline
  • The Scrum Guide
  • PMI Vietnam Chapter

PM Study

  • Tất cả bài viết
  • Bài viết nổi bật
© 2026 PM StudyPMP® và PMBOK® là nhãn hiệu đã đăng ký của Project Management Institute.109 người đã truy cậpPhiên bản 1.15.0
  1. /Lý thuyết PMP
  2. /Chương 6
  3. /Bài 6.6: Thực hiện và kiểm soát mua sắm: chọn nhà cung cấ…

Bài 6.6 · Chương 6: ECO 2026 — Quy trình (Process)

Thực hiện và kiểm soát mua sắm: chọn nhà cung cấp, quản lý hợp đồng, tranh chấp

Task PR5 sau khi đã có kế hoạch mua sắm: soạn hồ sơ mời thầu và tuyên bố công việc, tổ chức hội nghị bên dự thầu, chấm điểm theo tiêu chí, đàm phán theo nguyên tắc, quản lý thay đổi và nghiệm thu hợp đồng, giải quyết tranh chấp và đóng hợp đồng.

Trung cấp7 phút đọc5 câu hỏiCập nhật 18/10/2026
Lĩnh vực hiệu suất
Nguồn lực
Nguyên tắc
Lãnh đạo có trách nhiệm giải trình
Nhóm trọng tâm
Thực hiện
Mục lục (15)
  1. Chuẩn bị hồ sơ: nói rõ mình cần gì
  2. Tiến hành lựa chọn
  3. Đàm phán theo nguyên tắc
  4. Quản lý hợp đồng trong khi thực hiện
  5. Khi xảy ra tranh chấp
  6. Đóng hợp đồng
  7. Ví dụ: thuê ngoài phát triển ứng dụng tra cứu quy hoạch
  8. Liên hệ đề thi PMP
  9. Điểm cần nhớ
  10. Mẹo thi PMP
  11. Thuật ngữ chính
  12. Liên hệ đề thi PMP
  13. Tài liệu tham khảo
  14. Trắc nghiệm nhanh
  15. Hoàn thành bài học

Bài Nguồn lực, mua sắm và tài chính đã trình bày quyết định tự làm hay đi mua và cách chọn loại hợp đồng. Nhưng phần lớn rắc rối mua sắm xảy ra sau khi kế hoạch đã xong: hồ sơ mời thầu mơ hồ, chọn nhà cung cấp theo giá rẻ nhất, hợp đồng ký xong rồi để đó, thay đổi miệng không có văn bản, nghiệm thu cảm tính và tranh chấp kéo dài. Bài này đi theo vòng đời một hợp đồng — từ lúc gửi hồ sơ đến lúc đóng — gắn với task PR5 — Lập kế hoạch và quản lý mua sắm của ECO 2026.

Chuẩn bị hồ sơ: nói rõ mình cần gì

Kế hoạch quản lý mua sắm cho biết mua gì, khi nào, bằng loại hợp đồng nào, ai có quyền ký. Từ đó đội dự án soạn:

  • Tuyên bố công việc mua sắm (SOW): mô tả đủ chi tiết để nhà cung cấp biết họ phải làm gì và có thể báo giá — phạm vi, sản phẩm bàn giao, tiêu chuẩn chất lượng, thời hạn, địa điểm, yêu cầu báo cáo. SOW có thể là theo hiệu năng (mô tả kết quả cần đạt), theo chức năng (mô tả chức năng sản phẩm) hoặc theo thiết kế (mô tả chính xác cần làm gì).
  • Hồ sơ mời thầu: yêu cầu thông tin (RFI) khi còn tìm hiểu thị trường; yêu cầu báo giá (RFQ) khi chỉ cần so giá hàng hoá chuẩn; yêu cầu đề xuất (RFP) khi cần giải pháp và giá.
  • Tiêu chí lựa chọn nhà cung cấp: năng lực kỹ thuật, kinh nghiệm, cách tiếp cận quản lý, năng lực tài chính, giá, chi phí vòng đời, cam kết bền vững — kèm trọng số, công bố từ đầu.
  • Ước lượng độc lập: dự án tự ước lượng chi phí để có cơ sở so với giá chào, phát hiện giá thấp bất thường (nguy cơ nhà cung cấp hiểu sai phạm vi) hoặc cao bất thường.
  • Tiến hành lựa chọn

    Hội nghị bên dự thầu là buổi gặp chung, trước hạn nộp hồ sơ, để mọi nhà cung cấp tiềm năng đặt câu hỏi. Nguyên tắc vàng: mọi câu hỏi và câu trả lời được gửi bằng văn bản cho tất cả; không ai được thông tin riêng. Điều này bảo đảm công bằng và giúp các hồ sơ có thể so sánh được.

    Khi chấm điểm:

    1. Loại hồ sơ không đáp ứng yêu cầu bắt buộc (sàng lọc).
    2. Chấm kỹ thuật theo tiêu chí có trọng số, tốt nhất do một hội đồng nhiều người chấm độc lập rồi đối chiếu.
    3. Xét giá, so với ước lượng độc lập.
    4. Kiểm tra tham chiếu, trình diễn hoặc thử nghiệm nếu cần.
    5. Mời nhà cung cấp xếp hạng cao nhất đàm phán.

    Giá thấp nhất không đồng nghĩa với lựa chọn tốt nhất — nhất là với dịch vụ trí tuệ, nơi năng lực đội ngũ quyết định chất lượng.

    Đàm phán theo nguyên tắc

    Đàm phán hợp đồng nhằm đi đến thoả thuận công bằng và bền vững, vì hai bên sẽ làm việc cùng nhau nhiều tháng. Cách tiếp cận đàm phán theo nguyên tắc gợi ý:

    • Tách con người khỏi vấn đề: tôn trọng người đối diện, tập trung vào nội dung.
    • Tập trung vào lợi ích, không vào lập trường: "chúng tôi cần hệ thống chạy trước mùa thuế" thay vì "giảm giá 15%".
    • Tạo ra nhiều phương án trước khi chọn: chia giai đoạn, đổi phương thức thanh toán, thêm điều khoản thưởng.
    • Dùng tiêu chí khách quan: giá thị trường, định mức, tiền lệ.

    Trước khi vào bàn, mỗi bên nên biết phương án thay thế tốt nhất nếu không đạt thoả thuận (BATNA) — đây là "điểm rời bàn". Khoảng giao nhau giữa mức tối thiểu chấp nhận được của hai bên là vùng thoả thuận khả dĩ (ZOPA); nếu không có vùng này, kéo dài đàm phán chỉ tốn thời gian.

    PM thường không có quyền ký hợp đồng — người có thẩm quyền là bộ phận mua sắm hoặc pháp chế. Vai trò của PM là cung cấp yêu cầu kỹ thuật, đánh giá tác động lên dự án và bảo đảm hợp đồng phản ánh đúng nhu cầu.

    Quản lý hợp đồng trong khi thực hiện

    Hợp đồng là văn bản pháp lý: cái gì không có trong hợp đồng thì không ràng buộc, dù hai bên đã "nói miệng". Các việc chính:

    • Theo dõi hiệu suất nhà cung cấp: tiến độ, chất lượng, chi phí so với hợp đồng; họp định kỳ; có thể dùng EVM với hợp đồng lớn.
    • Kiểm tra và kiểm toán: kiểm tra sản phẩm ở các mốc, kiểm toán quy trình của nhà cung cấp nếu hợp đồng cho phép.
    • Kiểm soát thay đổi hợp đồng: mọi thay đổi phạm vi, giá, thời hạn phải qua quy trình thay đổi của hợp đồng và được người có thẩm quyền ký phụ lục. Thay đổi miệng là nguồn tranh chấp số một.
    • Thanh toán: chỉ thanh toán khi sản phẩm được nghiệm thu theo điều khoản; lưu đầy đủ chứng từ.
    • Quản lý quan hệ: nhà cung cấp là đối tác; gặp khó khăn, cùng giải quyết sớm thay vì chờ đến lúc phạt.

    Trong dự án agile, hợp đồng có thể chia thành nhiều đợt nhỏ, giá cố định cho từng phần, hoặc thời gian và vật tư có trần; quan trọng là có cơ chế đổi hạng mục trong phạm vi mà không cần đàm phán lại toàn bộ.

    Khi xảy ra tranh chấp

    Bất đồng về phạm vi, chất lượng hay khoản phải trả gọi là khiếu nại (claim). Trình tự ưu tiên:

    1. Đàm phán trực tiếp giữa hai bên — rẻ nhất, giữ được quan hệ.
    2. Giải quyết tranh chấp thay thế (ADR): hoà giải (bên thứ ba giúp hai bên tự thoả thuận) hoặc trọng tài (bên thứ ba ra phán quyết, thường có tính ràng buộc).
    3. Toà án — tốn kém, lâu, thường là lựa chọn cuối.

    Hợp đồng tốt quy định sẵn cơ chế giải quyết tranh chấp. Trong khi tranh chấp, công việc không bị tranh chấp vẫn nên tiếp tục để không gây thiệt hại cho cả hai bên.

    Đóng hợp đồng

    Hợp đồng được đóng khi: mọi sản phẩm đã được nghiệm thu chính thức, khiếu nại đã giải quyết, thanh toán cuối đã xong, hồ sơ đã lưu trữ. Nên có đánh giá hiệu suất nhà cung cấp để làm cơ sở cho lần mua sắm sau và kiểm toán mua sắm để rút bài học cho quy trình. Hợp đồng cũng có thể chấm dứt sớm theo điều khoản (vì tiện lợi hoặc vì vi phạm) — khi đó vẫn phải thanh toán phần đã nghiệm thu và xử lý theo hợp đồng.

    Ví dụ: thuê ngoài phát triển ứng dụng tra cứu quy hoạch

    Một sở xây dựng thuê ngoài phát triển ứng dụng tra cứu quy hoạch.

    • SOW theo chức năng, kèm yêu cầu hiệu năng (trả kết quả dưới 3 giây với 500 người truy cập đồng thời).
    • Hội nghị bên dự thầu có 6 công ty tham dự; 19 câu hỏi được trả lời bằng văn bản gửi cả 6.
    • Chấm điểm: kỹ thuật 70%, giá 30%. Công ty có giá thấp nhất bị loại vì giá thấp hơn ước lượng độc lập 45% và không có kinh nghiệm dữ liệu bản đồ.
    • Giữa chừng, sở muốn thêm tính năng tra cứu theo số thửa. Trưởng nhóm kỹ thuật của nhà thầu đồng ý miệng "làm luôn". PM dừng lại, yêu cầu đánh giá tác động và lập phụ lục hợp đồng — sau này phụ lục giúp tránh tranh chấp khi nhà thầu đề nghị thanh toán thêm.

    Liên hệ đề thi PMP

    Dấu hiệu đáp án đúng: mọi thông tin cho nhà thầu được chia sẻ công bằng bằng văn bản; chọn theo tiêu chí công bố, không chỉ theo giá; thay đổi hợp đồng phải có văn bản và qua người có thẩm quyền; tranh chấp ưu tiên đàm phán rồi đến ADR; đóng hợp đồng cần nghiệm thu chính thức và lưu hồ sơ. Đáp án sai thường là: PM tự thoả thuận thay đổi miệng, trả lời riêng một nhà thầu, khởi kiện ngay khi có bất đồng.

    Điểm cần nhớ

    • Tuyên bố công việc mua sắm và tiêu chí lựa chọn có trọng số phải rõ ràng, công bố từ đầu.
    • Hội nghị bên dự thầu bảo đảm công bằng: mọi câu hỏi và trả lời được gửi bằng văn bản cho tất cả.
    • Đàm phán theo nguyên tắc: tập trung vào lợi ích, tiêu chí khách quan, biết BATNA và vùng thoả thuận khả dĩ.
    • Thay đổi hợp đồng phải có văn bản và qua người có thẩm quyền; thay đổi miệng là nguồn tranh chấp chính.
    • Tranh chấp: đàm phán trước, rồi giải quyết tranh chấp thay thế, toà án là lựa chọn cuối.

    Mẹo thi PMP

    • Một nhà thầu hỏi riêng PM trước hạn nộp hồ sơ → trả lời bằng văn bản và gửi cho tất cả nhà thầu.
    • Nhà thầu đề nghị làm thêm việc "miễn phí" ngoài hợp đồng → đánh giá tác động và đi qua kiểm soát thay đổi hợp đồng.
    • Hai bên bất đồng về khoản thanh toán → đàm phán trước; hoà giải, trọng tài sau; kiện là cuối cùng.

    Thuật ngữ chính

    Kế hoạch quản lý mua sắm · Procurement Management Plan
    Kế hoạch thành phần mô tả cách dự án mua hàng hoá, dịch vụ từ bên ngoài: hạng mục cần mua, loại hợp đồng dự kiến, phương thức lựa chọn nhà cung cấp, tiêu chí đánh giá, mốc thời gian mua sắm, vai trò và thẩm quyền, cách quản lý rủi ro hợp đồng và tuân thủ quy định đấu thầu.
    Tuyên bố công việc mua sắm · Procurement Statement of Work (SOW)
    Tài liệu mô tả hạng mục cần mua đủ chi tiết để người bán tiềm năng tự đánh giá có đáp ứng được hay không: số lượng, chất lượng, mức hiệu suất, thời gian, địa điểm, yêu cầu bảo hành, báo cáo… SOW được xây dựng từ đường cơ sở phạm vi và có thể viết theo hướng hiệu suất (performance), chức năng (functional) hoặc thiết kế (design). Nó được đưa vào hồ sơ mời thầu như RFI, RFQ, RFP và có thể được chỉnh sửa trong quá trình mua sắm cho tới khi ký hợp đồng.
    Hội nghị bên dự thầu · Bidder Conference
    Cuộc họp giữa bên mua và tất cả nhà thầu tiềm năng trước khi nộp hồ sơ dự thầu, còn gọi là hội nghị nhà thầu hay hội nghị trước đấu thầu. Mục đích là bảo đảm mọi nhà thầu có cùng một cách hiểu rõ ràng về yêu cầu mua sắm và không ai được ưu đãi. Câu hỏi và câu trả lời được ghi lại và gửi cho tất cả nhà thầu, thường dưới dạng phụ lục hồ sơ mời thầu (RFP/RFQ).
    Tiêu chí lựa chọn nhà cung cấp · Source Selection Criteria
    Bộ tiêu chí, thường có trọng số, dùng để đánh giá và xếp hạng hồ sơ dự thầu: năng lực kỹ thuật, kinh nghiệm, phương pháp, nhân sự chủ chốt, năng lực tài chính, giá, chi phí vòng đời, cam kết bảo hành, tiêu chí bền vững. Phải công bố trước và áp dụng nhất quán để bảo đảm công bằng.
    Đàm phán theo nguyên tắc · Principled Negotiation (Getting to Yes)
    Phương pháp đàm phán của Roger Fisher và William Ury (Dự án Đàm phán Harvard) với 4 nguyên tắc: tách con người khỏi vấn đề; tập trung vào lợi ích (vì sao) chứ không vào lập trường (đòi gì); tạo nhiều phương án cùng có lợi trước khi quyết; dùng tiêu chí khách quan (giá thị trường, tiêu chuẩn, tiền lệ). Đây là nền tảng của cách tiếp cận cộng tác/giải quyết vấn đề, hướng tới kết quả cùng thắng (win-win) – phù hợp với tư duy PMP khi đàm phán nguồn lực, phạm vi hay hợp đồng.
    Phương án thay thế tốt nhất · BATNA (Best Alternative to a Negotiated Agreement)
    Phương án tốt nhất mà một bên có thể thực hiện nếu đàm phán thất bại. BATNA quyết định sức mạnh đàm phán: BATNA càng tốt, càng ít bị ép chấp nhận thoả thuận bất lợi. Nguyên tắc: xác định và cải thiện BATNA của mình trước khi đàm phán, ước đoán BATNA của đối phương, và không chấp nhận thoả thuận kém hơn BATNA. Từ BATNA suy ra mức tối thiểu chấp nhận được (reservation point).
    Vùng thoả thuận khả dĩ · ZOPA (Zone of Possible Agreement)
    Khoảng giao nhau giữa mức tối thiểu chấp nhận được của các bên – nơi một thoả thuận có thể đạt được. Nếu mức tối đa bên mua chịu trả cao hơn mức tối thiểu bên bán chấp nhận, ZOPA tồn tại; nếu không, cần mở rộng vấn đề đàm phán (thời hạn, phạm vi, điều khoản thanh toán…) hoặc dùng BATNA. Hiểu ZOPA giúp đặt mức đề nghị ban đầu hợp lý và nhận biết khi nào nên dừng.
    Giải quyết tranh chấp thay thế · Alternative Dispute Resolution (ADR)
    Các cách giải quyết tranh chấp ngoài toà án, thường dùng cho khiếu nại (claim) hợp đồng trong quy trình Kiểm soát mua sắm. Thứ tự ưu tiên: đàm phán trực tiếp giữa các bên là cách được ưa chuộng nhất; nếu không thành thì dùng hoà giải (mediation – bên thứ ba trung lập giúp các bên tự đi tới thoả thuận, không có quyền quyết) hoặc trọng tài (arbitration – bên thứ ba nghe hai bên và ra phán quyết, thường có tính ràng buộc). Hợp đồng nên quy định trước cơ chế ADR.
    Ôn 8 thuật ngữ bằng thẻ ghi nhớ

    Liên hệ đề thi PMP (ECO 2026)

    • PR5Lập kế hoạch và quản lý mua sắmBài cùng task PR5
    Luyện câu hỏi thi cho các task này

    Tài liệu tham khảo

    1. PMI — A Guide to the Project Management Body of Knowledge (PMBOK® Guide) (mở trong thẻ mới)
    2. Wikipedia — Principled negotiation (mở trong thẻ mới)
    3. Wikipedia — Alternative dispute resolution (mở trong thẻ mới)

    Trắc nghiệm nhanh

    5 câu · Đạt từ 70 %

    Câu 1/5
    Một tuần trước hạn nộp hồ sơ, một nhà thầu gọi điện hỏi riêng PM về yêu cầu tích hợp dữ liệu. PM nên làm gì?

    Hoàn thành bài học

    Bài trướcBài 6.5 · Ước lượng chi phí, xây dựng ngân sách và các khoản dự phòngBài tiếp theoBài 6.7 · Từ yêu cầu đến tiêu chí chấp nhận: phân loại yêu cầu và ma trận truy xuất

    Bài trong chương

    Chương 6: ECO 2026 — Quy trình (Process)

    1. 6.1Bài 6.1: Kế hoạch tích hợp, hoạch định bàn giao và bàn giao dựa trên giá trị
    2. 6.2Bài 6.2: Quản lý phạm vi và tối ưu chất lượng
    3. 6.3Bài 6.3: Nguồn lực, mua sắm và tài chính dự án
    4. 6.4Bài 6.4: Tiến độ, đánh giá tình trạng và kết thúc dự án
    5. 6.5Bài 6.5: Ước lượng chi phí, xây dựng ngân sách và các khoản dự phòng
    6. 6.6Bài 6.6: Thực hiện và kiểm soát mua sắm: chọn nhà cung cấp, quản lý hợp đồng, tranh chấp
    7. 6.7Bài 6.7: Từ yêu cầu đến tiêu chí chấp nhận: phân loại yêu cầu và ma trận truy xuất
    8. 6.8Bài 6.8: Kế hoạch nhân sự dự án: ma trận RACI, ma trận kỹ năng và công suất thực
    9. 6.9Bài 6.9: Chi phí chất lượng trong thực tế: tính, đọc và quyết định đầu tư
    10. 6.10Bài 6.10: Kết thúc sớm: khi nào nên dừng dự án và dừng thế nào cho có trật tự
    11. 6.11Bài 6.11: Nguồn lực vật chất: thiết bị, vật tư và thời gian cung ứng
    Danh sách bài học

    Theo PMBOK® Guide – Ấn bản 8 (PMI, 2025): 6 nguyên tắc, 7 lĩnh vực hiệu suất, 5 nhóm trọng tâm với 40 quy trình không bắt buộc. PMBOK là nhãn hiệu đã đăng ký của Project Management Institute.

    Mục lục

    Chuẩn bị hồ sơ: nói rõ mình cần gìTiến hành lựa chọnĐàm phán theo nguyên tắcQuản lý hợp đồng trong khi thực hiệnKhi xảy ra tranh chấpĐóng hợp đồngVí dụ: thuê ngoài phát triển ứng dụng tra cứu quy hoạchLiên hệ đề thi PMPĐiểm cần nhớMẹo thi PMPThuật ngữ chínhLiên hệ đề thi PMPTài liệu tham khảoTrắc nghiệm nhanhHoàn thành bài học

    Bài trong chương

    Chương 6: ECO 2026 — Quy trình (Process)

    1. 6.1Bài 6.1: Kế hoạch tích hợp, hoạch định bàn giao và bàn giao dựa trên giá trị
    2. 6.2Bài 6.2: Quản lý phạm vi và tối ưu chất lượng
    3. 6.3Bài 6.3: Nguồn lực, mua sắm và tài chính dự án
    4. 6.4Bài 6.4: Tiến độ, đánh giá tình trạng và kết thúc dự án
    5. 6.5Bài 6.5: Ước lượng chi phí, xây dựng ngân sách và các khoản dự phòng
    6. 6.6Bài 6.6: Thực hiện và kiểm soát mua sắm: chọn nhà cung cấp, quản lý hợp đồng, tranh chấp
    7. 6.7Bài 6.7: Từ yêu cầu đến tiêu chí chấp nhận: phân loại yêu cầu và ma trận truy xuất
    8. 6.8Bài 6.8: Kế hoạch nhân sự dự án: ma trận RACI, ma trận kỹ năng và công suất thực
    9. 6.9Bài 6.9: Chi phí chất lượng trong thực tế: tính, đọc và quyết định đầu tư
    10. 6.10Bài 6.10: Kết thúc sớm: khi nào nên dừng dự án và dừng thế nào cho có trật tự
    11. 6.11Bài 6.11: Nguồn lực vật chất: thiết bị, vật tư và thời gian cung ứng
    Danh sách bài học