Bài 2.8 · Chương 2: 6 nguyên tắc của PMBOK® Guide 8
Trách nhiệm, tôn trọng, công bằng, trung thực nghe đơn giản nhưng khó giữ khi bị sức ép tiến độ, quà biếu hay mối quan hệ. Bài này đi qua các loại tình huống đạo đức hay gặp, quy trình xử lý từng bước và cách nhận ra đáp án đúng trong đề thi.
| Trung thực | Báo cáo đúng sự thật, kể cả tin xấu; giữ đúng cam kết bảo mật | Làm sai lệch số liệu, nói nửa sự thật để gây hiểu lầm |
1. Xung đột lợi ích. PM chấm thầu trong khi người thân làm ở một nhà thầu; thành viên đội có cổ phần ở nhà cung cấp phần mềm được đề xuất. Nguyên tắc: công khai ngay với người có thẩm quyền và rút khỏi quyết định liên quan, kể cả khi bạn tin mình vẫn khách quan. Xung đột lợi ích không phải là tội; giấu nó mới là vi phạm.
2. Quà tặng và ưu đãi. Một bữa ăn xã giao có thể chấp nhận theo chính sách công ty; chuyến du lịch miễn phí trong lúc đang chấm thầu thì không. Luôn kiểm tra chính sách của tổ chức và luật địa phương; khi nghi ngờ, từ chối lịch sự và báo cáo.
3. Sức ép làm sai lệch báo cáo. Nhà tài trợ muốn "làm xanh" báo cáo trước cuộc họp hội đồng. Trung thực không có ngoại lệ: trình bày đúng tình trạng, kèm kế hoạch khắc phục. Báo cáo sai không chỉ vi phạm đạo đức mà còn tước của người quyết định thông tin cần thiết.
4. Vi phạm quy định và an toàn. Đội đề xuất bỏ một bước kiểm định bắt buộc để kịp mốc. Tuân thủ pháp luật và an toàn là chuẩn mực bắt buộc; PM tìm cách khác (thương lượng mốc, thêm nguồn lực) thay vì bỏ bước.
5. Bảo mật và sở hữu trí tuệ. Dùng tài liệu của khách hàng cũ làm mẫu cho khách mới, hoặc đưa dữ liệu khách hàng vào công cụ AI công cộng. Thông tin được giao phó phải được dùng đúng mục đích đã thống nhất.
6. Đối xử không công bằng. Giao việc dựa trên cảm tình, nhận xét thiếu tôn trọng về văn hoá hay giới tính. Ngoài vi phạm đạo đức, đây còn là nguồn gốc xung đột và mất người tài. Thiên kiến vô thức khiến nhiều người vi phạm mà không biết, nên cần quy trình khách quan.
7. Năng lực và chứng chỉ. Nhận dự án trong lĩnh vực hoàn toàn mới mà không nói với nhà tài trợ, hoặc ghi sai kinh nghiệm khi đăng ký chứng chỉ. Trung thực về năng lực là điều kiện của niềm tin nghề nghiệp.
Khi đứng trước một tình huống khó, có thể đi theo trình tự:
Lưu ý quan trọng: với vi phạm pháp luật hoặc nguy hiểm tới an toàn, không chờ "thử nói chuyện trước" nếu điều đó làm tăng thiệt hại; báo ngay qua kênh phù hợp.
Đạo đức không chỉ là phản ứng khi có sự cố. PM có thể chủ động:
Một đội sợ báo tin xấu sẽ sớm có báo cáo "dưa hấu" và quyết định sai ở cấp trên. Môi trường an toàn là điều kiện để trung thực tồn tại.
Câu hỏi đạo đức thường có một đáp án "dễ chịu" (làm theo sức ép, im lặng cho êm) và một đáp án "khó nhưng đúng". Nguyên tắc chọn: trung thực với thông tin, công khai xung đột lợi ích, tuân thủ luật và chính sách, xử lý trực tiếp trước rồi leo thang khi cần. Tránh cả hai thái cực: im lặng bỏ qua, và phản ứng thái quá như tố cáo công khai trên mạng xã hội khi chưa thử kênh nội bộ. Ôn lại Lãnh đạo có trách nhiệm giải trình và Vai trò và năng lực của nhà quản lý dự án.
5 câu · Đạt từ 70 %
Theo PMBOK® Guide – Ấn bản 8 (PMI, 2025): 6 nguyên tắc, 7 lĩnh vực hiệu suất, 5 nhóm trọng tâm với 40 quy trình không bắt buộc. PMBOK là nhãn hiệu đã đăng ký của Project Management Institute.