- Tư duy hệ thống · Systems Thinking
- Cách nhìn dự án như một hệ thống gồm nhiều phần phụ thuộc lẫn nhau và nằm trong hệ thống lớn hơn (tổ chức, thị trường, xã hội). Người dùng tư duy hệ thống chú ý đến mối quan hệ, vòng phản hồi, độ trễ và hệ quả ngoài ý muốn thay vì tối ưu từng phần riêng lẻ.
- Vòng phản hồi tăng cường và cân bằng · Reinforcing and Balancing Feedback Loops
- Hai kiểu vòng nhân quả trong tư duy hệ thống. Vòng tăng cường khuếch đại thay đổi theo cùng một hướng (tốt lên mãi hoặc xấu đi mãi); vòng cân bằng kéo hệ thống về một mục tiêu hay giới hạn. Độ trễ giữa nguyên nhân và kết quả khiến người quản lý dễ phản ứng quá tay.
- Mẫu hình hệ thống · System Archetypes
- Những cấu trúc vòng phản hồi hay lặp lại ở nhiều tổ chức, tạo ra hành vi giống nhau dù bối cảnh khác nhau, ví dụ "giải pháp phản tác dụng", "chuyển gánh nặng", "giới hạn tăng trưởng", "bi kịch của tài nguyên chung". Nhận ra mẫu hình giúp tìm điểm can thiệp gốc thay vì vá triệu chứng.
- Giải pháp tình thế · Workaround
- Phản ứng tức thời với một mối đe doạ đã xảy ra mà trước đó chưa có kế hoạch ứng phó, hoặc ứng phó đã lập không hiệu quả. Khác với kế hoạch dự phòng (lập trước, khi rủi ro còn chưa xảy ra), giải pháp tình thế được đưa ra tại chỗ. Sau khi áp dụng, vấn đề cần được ghi vào nhật ký vấn đề, cập nhật sổ đăng ký rủi ro và rút bài học để lần sau nhận diện sớm hơn.
- Kiệt sức và nhịp độ bền vững · Burnout and Sustainable Pace
- Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) mô tả kiệt sức trong ICD-11 là hiện tượng nghề nghiệp do căng thẳng kéo dài tại nơi làm việc chưa được quản lý tốt, với ba biểu hiện: cạn kiệt năng lượng, xa cách hoặc hoài nghi với công việc và giảm hiệu quả nghề nghiệp. Tuyên ngôn Agile đề cao nhịp độ bền vững (sustainable pace): nhà tài trợ, nhà phát triển và người dùng có thể duy trì tốc độ ổn định vô thời hạn. Tăng ca kéo dài là tín hiệu kế hoạch có vấn đề, không phải giải pháp.
- Định luật Brooks · Brooks's Law
- Nhận định của Fred Brooks trong cuốn "The Mythical Man-Month" (1975): thêm người vào một dự án phần mềm đang trễ sẽ khiến nó còn trễ hơn. Lý do: người mới cần thời gian làm quen, người cũ phải dừng việc để hướng dẫn, số kênh giao tiếp tăng theo n(n−1)/2, và nhiều việc không thể chia nhỏ. Hàm ý cho PM: rút ngắn tiến độ bằng tăng nguồn lực (crashing) chỉ hiệu quả khi việc chia được, người mới có năng lực ngay và tăng sớm; cần phân tích chứ không mặc định "thêm người là nhanh".