- Ước tính độ lớn sơ bộ · Rough Order of Magnitude (ROM) Estimate
- Ước tính chi phí rất thô ở giai đoạn khởi tạo, khi thông tin phạm vi còn ít, dùng để quyết định có nên đầu tư tiếp hay không. Theo PMBOK, ROM thường có biên độ khoảng −25% đến +75%. Biên độ thu hẹp dần khi dự án được làm rõ, đó là lý do ước tính nên được trình bày dưới dạng khoảng và kèm mức độ tin cậy, không phải một con số duy nhất.
- Ước tính xác định · Definitive Estimate
- Ước tính có độ chính xác cao nhất, lập khi phạm vi đã được phân rã chi tiết, thường bằng phương pháp từ dưới lên dựa trên WBS, báo giá và định mức. Biên độ tham khảo trong PMBOK là −5% đến +10%. Ước tính xác định là cơ sở thường dùng cho đường cơ sở chi phí và cho việc ký hợp đồng giá cố định; lập nó tốn nhiều công, nên chỉ làm khi thông tin đã đủ.
- Cơ sở ước tính · Basis of Estimates
- Tài liệu đi kèm ước tính chi phí hoặc thời lượng, giải thích con số được lập thế nào: phương pháp, nguồn dữ liệu, giả định, ràng buộc, khoảng ước tính và mức độ tin cậy, cùng các rủi ro đã tính đến. Cơ sở ước tính giúp người duyệt kiểm tra được tính hợp lý, giúp đội ước tính lại nhanh khi giả định thay đổi, và là dữ liệu quý cho dự án sau.
- Sai số phần trăm tuyệt đối trung bình · Mean Absolute Percentage Error (MAPE)
- Trung bình của |thực tế − ước lượng| ÷ thực tế trên nhiều hạng mục, dùng để đo độ chính xác của ước lượng. Vì lấy giá trị tuyệt đối nên MAPE không cho biết ước lượng thiên thấp hay thiên cao; cần xem thêm sai số có dấu (độ lệch) để biết xu hướng.
- Độ chính xác và độ chụm · Accuracy vs Precision
- Độ chính xác (accuracy) là mức độ giá trị đo gần với giá trị thật; độ chụm (precision) là mức độ các lần đo lặp lại gần nhau, bất kể có đúng hay không. Một phép đo có thể rất chụm nhưng sai đều (lệch hệ thống), hoặc trung bình đúng nhưng tản mạn. Trong quản lý chất lượng, đội phải xác định mức chính xác và độ chụm cần thiết cho từng chỉ số, vì đo chụm hơn mức cần thiết làm tăng chi phí mà không thêm giá trị.
- Dự báo theo lớp tham chiếu · Reference Class Forecasting
- Cách ước lượng bắt đầu từ kết quả thực tế của một nhóm dự án tương tự đã hoàn thành (lớp tham chiếu) — ví dụ phân bố mức vượt chi phí — rồi mới điều chỉnh theo đặc thù dự án. Cách nhìn "từ bên ngoài" này giúp giảm thiên kiến lạc quan của ước lượng chỉ dựa trên kế hoạch của chính dự án.
- Ước tính theo mức tin cậy (P50, P80) · Confidence-Level Estimates (P50/P80)
- Cách trình bày ước tính theo phân phối xác suất: P50 là giá trị có 50% khả năng không bị vượt, P80 là giá trị có 80% khả năng không bị vượt. Các mức này thường lấy từ mô phỏng Monte Carlo hoặc ước lượng ba điểm. Khoảng chênh P80 − P50 là căn cứ định lượng để đặt dự phòng rủi ro, và cho nhà tài trợ chọn rõ mình chấp nhận rủi ro ở mức nào thay vì chỉ nhận một con số.
- Sổ bài học kinh nghiệm · Lessons Learned Register
- Tài liệu dự án ghi lại bài học trong suốt vòng đời — vấn đề gặp phải, nguyên nhân, cách xử lý, khuyến nghị — chứ không đợi đến cuối dự án. Được cập nhật liên tục, dùng ngay cho các giai đoạn sau và khi kết thúc thì chuyển vào kho bài học kinh nghiệm của tổ chức (một tài sản quy trình tổ chức).
